Mobbing iddiasıyla işten ayrılan çalışan iki ayrı talep kümesiyle karşı karşıyadır: bir yandan haklı fesih sonucu doğan kıdem tazminatı ve işçilik alacakları, diğer yandan kişilik haklarının ihlaline dayanan manevi tazminat. Bu iki küme aynı dosyada birleşse de usul bakımından aynı yolu izlemeyebilir. Yanlış mercie yapılan başvuru, alacağın tamamının değil ama önemli bir bölümünün gecikmesine yol açar.
Önce Arabuluculuk Kapısı
7036 sayılı Kanun uyarınca işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri ile işe iade istemlerinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu adım atlanarak açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ise bu şartın dışında tutulmuştur.
Mobbing iddiası çoğu zaman fesih ve alacak talepleriyle birlikte ileri sürüldüğünden, arabuluculuk başvuru formunda talep kalemlerinin eksiksiz sayılması gerekir. Formda yer almayan bir alacağın sonradan davaya eklenmesi tartışma yaratır.
Görevli Mahkeme ve Yetki
- 4857 sayılı Kanun kapsamındaki iş ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.
- Yetkili mahkeme, davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı yer mahkemesidir. İşçi lehine getirilen bu seçenek, taşeron ve şantiye çalışmalarında özellikle değerlidir.
- 5510 sayılı Kanundan kaynaklanan hizmet tespiti ve prim uyuşmazlıklarında Kurumun taraf gösterilmesi gerekir; bu, dosyanın yürüyüşünü baştan etkiler.
Kıdem Hesabında Belirleyici Kalemler
- Fiili çalışma süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri, işe giriş bildirgesi ve bordrolarla eşleştirilir.
- Giydirilmiş ücret hesabı için yol, yemek, prim ve ikramiye kalemleri ayrı ayrı belgelendirilir.
- İmzalı bordrolardaki ihtirazi kayıt durumu incelenir.
- Fesih bildiriminin içeriği ve tarihi, haklı fesih iddiasıyla uyumlu hale getirilir.
- Ödenen tutarların hangi kaleme mahsup edildiği tespit edilir.
Mobbingin İspatı ve Paralel Merciler
Mobbing iddiası genellikle tek bir belgeyle değil, süreklilik ve sistematiklik gösteren bir olay zinciriyle ortaya konur. Tanık beyanları, yazışmalar, görev değişikliği yazıları ve sağlık kayıtları birlikte değerlendirilir. 6331 sayılı Kanun kapsamında işverenin çalışanın sağlığını koruma yükümlülüğü de bu tabloya dahil edilebilir.
Aynı olgular çalışma birimine yapılacak idari şikâyete ya da suç teşkil ediyorsa savcılığa yapılacak başvuruya konu olabilir. Ancak bu paralel başvurular, iş mahkemesindeki alacak davası için öngörülen süreleri durdurmaz. İdari şikâyetin sonucunu beklemek, zamanaşımı savunmasıyla karşılaşmaya yol açabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Fesih şekliniz, çalışma sürenizin belgelenme durumu ve elinizdeki delillerin niteliği stratejiyi tümüyle değiştirebilir; başvuru öncesinde bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız faydalı olur.