İşe iade talebi, iş hukukunun en katı takvimlerinden birine sahiptir. 7036 sayılı Kanun ile arabuluculuk dava şartı haline getirildikten sonra, süreç iki ayrı kısa süreden oluşan bir zincire dönüşmüştür. Zincirin bir halkası koparsa, feshin geçerli olup olmadığı hiç tartışılmaz.
İki Aşamalı Takvim
4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesinden yararlanan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Bu iki süre bağımsız değildir; ilkini kaçıran ikinci aşamaya hiç ulaşamaz. Arabuluculuğa başvurmadan doğrudan açılan dava ise dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.
Kimler İş Güvencesi Kapsamındadır
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması,
- İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması,
- Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılması,
- İşveren vekili konumunda olmamak.
Bu koşullar sağlanmıyorsa işe iade yolu kapalıdır; ancak kötüniyet tazminatı ve diğer işçilik alacakları gündeme gelebilir. Koşulların baştan test edilmemesi, bir ayın boşa harcanmasına yol açar.
Fesih Bildiriminin İncelenmesi
Fesih yazılı yapılmış mı, sebep açık ve kesin biçimde gösterilmiş mi, savunma alınmış mı? Bu sorular davanın esasını belirler. Sebebi yazılmayan veya sonradan değiştirilen fesihler, işveren açısından ciddi risk taşır. İşçi tarafında ise, feshin tebliğ tarihine ilişkin belge bulunmaması süre tartışmasını doğurur; bu nedenle tebliğ anı mutlaka kayıt altına alınmalıdır.
Arabuluculuk Masasına Hazırlıksız Oturmayın
- Kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin alacaklarını gösteren bir hesap tablosu hazırlayın.
- İşe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretinin toplam etkisini önceden hesaplayın.
- Anlaşma metninde hangi alacakların kapsandığını açık yazın; genel ibare, sonradan başka talep hakkını kapatabilir.
- Sosyal güvenlik bildirimlerinin 5510 sayılı Kanun kapsamında nasıl düzeltileceğini gündeme getirin.
- İş sağlığı ve güvenliği kaynaklı bir uyuşmazlık varsa 6331 sayılı Kanun eksenli talepleri ayrıca değerlendirin.
Kararın Uygulanma Aşaması da Süreye Tabidir
İşe iade kararı kesinleştikten sonra işçinin işverene başvurusu ve işverenin işe başlatma kararı için tanınan süreler işler. Bu aşamada yapılan gecikme, kazanılan davanın parasal sonucunu doğrudan etkiler. Dava kazanıldığında iş bitmez; takvim devam eder.
Bu yazı genel işleyişi anlatır; işyerinin yapısı, fesih gerekçesi ve toplu iş ilişkileri tabloyu değiştirebilir. Fesih bildirimini aldığınız gün belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız, kısa süreleri güvenle yönetmenizi sağlar.