İş hukukunda dava şartı arabuluculuk, kural hâline geldiğinden pek çok dosyada refleks olarak uygulanır. Oysa iş kazasından doğan taleplerin bir kısmı bu kapsamın dışındadır. Bu rehber, 7036, 4857, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar ekseninde iş kazası dosyasında hangi talebin hangi kapıya gideceğini netleştirir.
Kapsam Ayrımı: En Kritik Nokta
7036 sayılı Kanun, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarını dava şartı arabuluculuğun kapsamı dışında tutmuştur. Buna karşılık kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma, yıllık izin ücreti gibi işçilik alacakları ile işe iade talepleri bakımından arabuluculuğa başvurulmuş olması dava şartıdır. Aynı işçinin dosyasında hem kaza kaynaklı tazminat hem işçilik alacağı bulunuyorsa, iki hat ayrı yönetilmelidir. Kapsam dışı bir talep için arabuluculuk süreci işletmek zaman kaybettirir; kapsam içi bir talep için işletmemek ise davanın usulden reddine yol açar.
Kaza Anından İtibaren Yapılacaklar
- Kazanın kolluğa derhal bildirilmesi ve tutanak düzenlenmesi.
- İşverence Kuruma yapılması gereken bildirimin süresinde yapılıp yapılmadığının tespiti.
- Hastane kayıtları, epikriz ve tedavi sürecine ilişkin belgelerin toplanması.
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım tutanaklarının istenmesi.
- Olay yerine ilişkin fotoğraf, kamera kaydı ve tanık bilgilerinin gecikmeden derlenmesi.
- Kurum müfettiş raporunun ve varsa ceza soruşturması dosyasının takibi.
Kuruma Karşı Talepler Ayrı Yürür
Olayın iş kazası sayılıp sayılmaması, sürekli iş göremezlik oranının tespiti ve gelir bağlanmasına ilişkin uyuşmazlıklar 5510 sayılı Kanun çerçevesinde Kurumla ilgilidir ve iş mahkemesi hattında görülür. Bu talepleri işverene karşı açılan tazminat davasının içine yerleştirmek, hem taraf teşkilinde hem de delil toplamada karışıklık doğurur. Kurum tarafından yapılan rücu talepleri de ayrı bir başlık olarak izlenmelidir.
Tazminat Hesabını Etkileyen Unsurlar
Maddi tazminatta kusur dağılımı, sürekli iş göremezlik oranı, kazanç düzeyi ve bakiye çalışma süresi belirleyicidir. Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin hesaba dahil edilmesi, uygulamada en çok gözden kaçan kalemdir. Manevi tazminatta ise olayın gerçekleşme biçimi ve sonuçlarının ayrıntılı anlatılması önem taşır.
Değerlendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş kazası dosyalarında kusur incelemesi ve hesap raporları sonucu doğrudan etkilediğinden, dava veya arabuluculuk adımı atılmadan önce dosyanın bütün olarak incelenmesi tavsiye edilir.