İş sözleşmesi feshedildiğinde çalışan çoğu zaman iki farklı talebi aynı anda gündeme getirir: işe geri dönmek ve fesihten doğan alacakları almak. Bu iki talebin usulü, süresi ve muhatabı aynı değildir. Aşağıdaki rehber, 4857 ve 7036 çerçevesinde işe iade ile kıdem hesabı arasındaki yol ayrımını, yanlış merciye başvuru riski üzerinden ele alır.
Arabuluculuk Basamağı Atlanırsa Ne Olur?
İşe iade talebi ile işçilik alacaklarının önemli bir kısmı, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını gerektiren bir yapıya sahiptir. Bu basamak atlanarak doğrudan mahkemeye gidildiğinde dosya esastan incelenmeden usulden sonuçlanır ve bu arada işe iade için öngörülen kısa süre tükenmiş olabilir. Arabuluculuk başvurusunun hangi büroya yapılacağı da ayrı bir kontrol başlığıdır; yetkisiz büroya yapılan başvurular gereksiz zaman kaybına yol açar.
İşe İade ile Alacak Talebini Ayırmak
İşe iade, feshin geçersizliğine dayanan ve sıkı süreye bağlı bir talepken; kıdem ve ihbar tazminatı, fazla çalışma veya yıllık izin alacağı zamanaşımı rejimine tabidir. İkisini tek bir dilekçede karıştırmak, talep sonucunun bulanıklaşmasına ve hesaplamanın denetlenememesine yol açar. Kıdem hesabında giydirilmiş ücrete dâhil edilecek kalemlerin (yol, yemek, düzenli ikramiye gibi) neye dayandığı ayrıca gösterilmelidir.
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Fesih bildiriminin tarihi ve tebliğ biçimi belgeyle sabit mi, fesih gerekçesi yazılı olarak bildirilmiş mi?
- İşyerindeki çalışan sayısı ve kıdem koşulu, işe iade talebi bakımından değerlendirildi mi?
- Ücret bordroları, banka hesap dökümleri ve SGK hizmet dökümü tam mı?
- Giydirilmiş ücreti oluşturan yan haklar, hangi ay için hangi belgeyle kanıtlanacak?
- Fazla çalışma iddiası varsa giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri veya tanık beyanı planlandı mı?
Hesabın Denetlenebilir Olması
Alacak hesabında en çok tartışılan konu, ücretin gerçek tutarıdır. Bordroda görünen tutar ile fiilen ödenen tutar ayrışıyorsa, banka kayıtlarının aylık düzeyde eşleştirilmesi gerekir. İmzalı bordroların ihtirazi kayıt konularak imzalanıp imzalanmadığı, ibraname bulunup bulunmadığı ve ibranamenin düzenlenme zamanı da hesabı doğrudan etkiler.
Sonuç Alındığında Süreyi Kaçırmamak
Lehe sonuçlanan bir işe iade sürecinin ardından işverene yapılacak başvuru da süreye bağlıdır ve bu başvurunun yapılmaması, kazanılan sonucu işlevsiz bırakabilir. Bu nedenle takvim, dava bittiğinde değil, karar kesinleştiğinde de işletilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirmedir; işyeri uygulamaları, toplu iş sözleşmesi hükümleri ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebilir. Kendi dosyanız için belgelerinizle birlikte hukuki destek almanız önerilir.