İş kazası sonrasında açılacak dosyalarda en sık karşılaşılan usul hatası, tüm talepleri tek bir çuvala koyup aynı yoldan yürütmeye çalışmaktır. Oysa kaza nedeniyle istenen maddi ve manevi tazminat ile fesih sonrası kıdem hesabı farklı ön koşullara tabidir. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde bu ayrımı kurar.
Arabuluculuk: Hangi Talep İçin Zorunlu?
İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri kural olarak dava şartı arabuluculuğa tabidir. Buna karşılık iş kazasından veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara bağlı rücu davaları bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Aynı dosyada hem kıdem hesabı hem kaza tazminatı isteniyorsa, kıdem kalemi için arabuluculuk basamağının işletilmesi, tazminat kalemi içinse doğrudan dava yolunun açık olduğu bilinerek plan yapılmalıdır.
- Talepleri "kazadan doğan" ve "iş sözleşmesinden doğan" biçiminde ikiye ayırın.
- Arabuluculuk son tutanağını hangi kalemleri kapsadığı görünecek şekilde düzenletin.
- Destekten yoksun kalma taleplerinin taraf yapısının farklı olduğunu not edin.
- Kurumun rücu talebiyle karşılaşma ihtimalini baştan değerlendirin.
Paralel Yürüyen Üç Dosya
İş kazası genellikle aynı anda üç ayrı süreç doğurur: iş mahkemesinde görülen tazminat davası, savcılık tarafından yürütülen ceza soruşturması ve kurum nezdinde yapılan kaza tespiti ile iş göremezlik değerlendirmesi. Bunlar birbirini besler ama biri diğerinin yerine geçmez. Ceza dosyasındaki kusur bilirkişi raporu tazminat dosyasında güçlü bir dayanak olurken, kurum kayıtlarındaki kaza tespiti hem gelir bağlanması hem de hesaplama açısından belirleyicidir.
Kusur ve Zarar Hesabının Belgeleri
- Risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları.
- Olay yeri tutanağı, tanık beyanları ve varsa kamera kayıtları.
- Hastane epikrizi, tedavi süreci ve maluliyet oranına ilişkin raporlar.
- Kazadan önceki ve sonraki gelir durumunu gösteren bordro ve hesap kayıtları.
Fesih Aşamasına Geçilirse
Kaza sonrası iş sözleşmesi sona ererse, kıdem hesabı bakımından hizmet süresinin kesintisiz mi işlediği, raporlu geçen dönemlerin süreye etkisi ve giydirilmiş ücretin bileşenleri ayrıca incelenmelidir. Feshin kim tarafından ve hangi gerekçeyle yapıldığı, hem kıdem hem de olası işe iade tartışmasının yönünü değiştirir; bu nedenle fesih iradesi yazılı olarak sabitlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; kazanın oluş biçimi ve sağlık durumu talepleri doğrudan etkiler. Süreçler paralel yürüdüğünden, adım atmadan önce dosyanızın bütününü bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.