İşçilik alacağı dosyalarında iki iddia birbirinden çok farklı ispat mantığına dayanır: mobbing süreklilik ve sistematiklik ister, fazla mesai ise çalışma süresinin somut kaydını arar. Aynı dilekçede yer alsalar bile hazırlıkları ayrı yürütülmeli; ayrıca hangi talebin hangi mercie ait olduğu baştan ayrıştırılmalıdır.
Mobbing İddiasında Delil Mimarisi
Tek bir tartışma ya da bir kez yükseltilen ses, hukuken mobbing olarak nitelendirilmeye yetmez. Aranan şey, belirli bir kişiye yönelen, tekrarlanan ve çalışma koşullarını ağırlaştıran bir örüntüdür. Bu nedenle olaylar tarih sırasıyla listelenmeli, her olayın yanına varsa tanık, yazışma ya da idari işlem eklenmelidir. Görev yerinin sık değiştirilmesi, izin taleplerinin sürekli reddi, iş tanımının işlevsiz hâle getirilmesi gibi işlemler resmî kayıtlardan çıkarılabildiği için değerlidir. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki sağlık ve güvenlik kayıtları da tabloyu destekleyebilir.
Fazla Mesai İspatının Ayrı Kuralları
- İşyerinde giriş-çıkış kaydı, turnike veya kart sistemi varsa öncelikle bu kayıtlar istenir.
- İmzalı bordroda fazla mesai tahakkuku varsa bunun aşılması ancak yazılı delille ileri sürülebilir.
- Tanık beyanı kullanılacaksa tanığın aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış olması önemlidir.
- Çalışma düzeni haftalık olarak somutlaştırılmalı; götürü ifadelerden kaçınılmalıdır.
- Ara dinlenme süreleri hesaplamadan düşüleceği için baştan dikkate alınmalıdır.
Arabuluculuk Basamağını Atlamamak
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacağı ve işe iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır. Bu basamak atlanarak açılan dava usulden reddedilir ve zaman kaybedilir. Arabuluculuk tutanağında talep kalemlerinin açıkça sayılması da önemlidir; anlaşma sağlanan kalem sonradan dava konusu yapılamayacağından, tutanağın kapsamı imza öncesinde dikkatle okunmalıdır.
Hangi Talep Nereye
- Ücret, fazla mesai, kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklar iş mahkemesinin görev alanındadır.
- Sigortalılık süresi, prim gün sayısı ve hizmet tespiti gibi 5510 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda kuruma başvuru aşaması gözden kaçırılmamalıdır.
- İş sağlığı ve güvenliği ihlalleri idari denetim yolunu ayrıca gündeme getirir.
- Suç oluşturabilecek davranışlar için ceza şikâyeti ayrı bir hattır ve iş davasının sonucunu beklemez.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; her iş ilişkisinin süresi, işyeri büyüklüğü ve kayıt düzeni sonucu etkiler. Fesih ya da başvuru öncesinde belgelerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi önerilir.