Sosyal güvenlik dosyaları, iş hukukunun diğer alanlarından ayrılan bir ispat mantığına sahiptir. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda kişinin beyanı tek başına yeterli görülmez; kayıt, belge ve resmi veri esas alınır. 4857 ve 6331 sayılı Kanunlar iş ilişkisinin içeriğini belirlerken, 7036 sayılı Kanun uyuşmazlığın hangi usulle ve nerede görüleceğini düzenler. Bu rehber, delil kurgusunu ve başvuru sırasını konu alır.
Önce Kurum, Sonra Mahkeme
Kurum işlemlerine karşı doğrudan dava açmak, birçok uyuşmazlık türünde erken bir adımdır. İdari para cezaları, prim borcu bildirimleri ve tescil işlemleri bakımından öncelikle Kuruma başvurulması, itirazın sonuçsuz kalması hâlinde yargı yoluna gidilmesi gerekir. Bu basamak atlandığında dosya esasa girilmeden reddedilebilir ve arada süre tükenir.
Hizmet Tespitinde Delil Haritası
Sigortalı çalışmanın tespiti istendiğinde mahkeme resen araştırma yapar; ancak dosyaya sunulan malzeme sonucu belirler. Delil haritası genellikle şu katmanlardan oluşur:
- İşyeri sicil dosyası, aylık bildirgeler ve ücret bordroları
- Kurum denetmeni veya müfettiş raporları
- Aynı dönemde aynı işyerinde çalışmış bordro tanıkları
- Komşu işyeri tanıkları ve işyerinin fiilen faal olduğunu gösteren kayıtlar
- Banka ödeme kayıtları, giriş çıkış ve vardiya belgeleri
İş Kazası ve Meslek Hastalığında İspat
İş kazası dosyalarında olayın kaza niteliği, illiyet bağı ve kusur dağılımı ayrı ayrı ispat konusudur. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım tutanakları, işverenin özen yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğini gösterir. Bu belgelerin işveren elinde bulunması nedeniyle, dosyaya getirtilmesi erken aşamada talep edilmelidir.
Başvuru Öncesi Sıra Kontrolü
- Uyuşmazlığın muhatabı belirlenir: işveren, Kurum veya her ikisi birden.
- Kuruma yapılması gereken ön başvuru varsa tamamlanır ve kaydı saklanır.
- Elde bulunmayan kayıtlar için celp talepleri dilekçeye eklenir.
- Tanık listesi, çalışma dönemine göre ayrıştırılır.
- Kurum kayıtları ile iddia arasındaki çelişkiler önceden açıklanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sosyal güvenlik dosyalarında çalışma dönemi, işyeri kaydı ve mevzuat değişiklikleri sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, başvuru öncesinde uzman bir hukukçuyla dosyanızı gözden geçirmeniz yerinde olur.