Mobbing iddiası, iş hukukunda ispatı en zor başlıklardan biridir; buna bir de haklı fesih ve kıdem hesabı tartışması eklendiğinde süreç çok katmanlı hale gelir. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 5510 ve 6331 sayılı Kanun ekseninde ilerleyen bu rehber, başvuru sırasının ve delil hazırlığının yanlış kurulmasından doğan kayıpları azaltmayı amaçlar.
Fesihten Önce Yapılması Gerekenler
İşçinin çalışırken topladığı kayıtlar, işten ayrıldıktan sonra ulaşması güç hale gelir. Bu nedenle görev değişikliği yazıları, performans değerlendirmeleri, kurum içi yazışmalar, vardiya çizelgeleri ve bordrolar iş ilişkisi sürerken temin edilmelidir. Mobbing iddiasında süreklilik ve sistematiklik aranacağından, olayların tek tek tarih, saat, yer ve tanık bilgisiyle kaydedildiği bir günlük tutulması iddiayı somutlaştırır. Tek bir tartışma ya da sert bir uyarı, kendi başına bu nitelendirmeyi karşılamayabilir.
Kıdem Hesabını Etkileyen Kalemler
- Giydirilmiş ücrete dahil edilecek yol, yemek, ikramiye ve düzenli ödemeler.
- Aynı işverene ait farklı şirketlerde geçen sürelerin birleştirilmesi ihtimali.
- Aralıklı çalışmalarda önceki dönemin tasfiye edilip edilmediği.
- Alt işveren değişikliklerinde kıdemin devamı.
- Sigorta kayıtlarındaki giriş-çıkışların gerçek çalışmayı yansıtıp yansıtmadığı.
Başvuru Sırasını Bozmamak
- Kanun gereği arabuluculuğun dava şartı olduğu işçilik alacaklarında, önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.
- Arabuluculuk aşaması atlanarak açılan dava usulden reddedilir; bu, hem harç hem zaman kaybı demektir.
- Son tutanağın niteliği ve anlaşmama gerekçesi, sonraki dava için önem taşır.
- İş kazası veya meslek hastalığı boyutu varsa, sürecin ayrı bir hat üzerinden yürüyeceği gözetilir.
- Sigorta primlerinin eksik bildirimi iddiası, hizmet tespiti bakımından ayrı bir dava konusudur ve kuruma ilişkin usul kuralları farklıdır.
Mobbing İddiasını Destekleyen Delil Türleri
Tanık beyanları bu dosyalarda belirleyici olmakla birlikte, halen çalışan tanıkların çekingen davranabileceği hesaba katılmalıdır. Bu nedenle yazılı kayıtlar, kurum içi şikâyet başvuruları, iş sağlığı ve güvenliği birimine yapılan bildirimler ile sağlık kuruluşlarından alınan raporlar destekleyici değer taşır. İşyerinde bir şikâyet mekanizması varsa, buraya başvurulmuş olması iddianın kronolojisini güçlendirir.
Fesih Bildirimini Yazarken
Haklı nedenle fesih yapılacaksa, bildirim metninde nedenlerin somut olarak yazılması gerekir. Genel ifadelerle yapılan fesih, sonradan ileri sürülecek gerekçeler bakımından sorun çıkarabilir. Fesih hakkının kullanılması için tanınan sürelerin de kısa olduğu unutulmamalıdır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her iş ilişkisinin kendine özgü koşulları vardır. Fesih kararı vermeden önce alacak kalemlerinizi bir avukatla birlikte hesaplatmanız faydalı olacaktır.