İşe iade talebinde sonucu belirleyen ilk unsur, feshin haklı olup olmadığından önce takvimdir. Bir aylık süre içinde doğru kanala başvurulmadığında, esasa ilişkin en güçlü iddia bile incelenmeden dosya kapanır. Aşağıdaki çerçeve 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde sıralama ve mercii hatalarını önlemeye odaklanır.
Fesih Bildiriminin Tebliği: Saatin Başladığı An
4857 sayılı Kanun kapsamında iş güvencesinden yararlanan işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu nedenle ilk yapılacak iş, fesih bildiriminin hangi tarihte ve nasıl tebliğ edildiğini belgelemektir. Tutanakla yapılan tebliğlerde imzadan kaçınıldığı yönündeki kaydın kimler tarafından imzalandığı, sonradan tartışma konusu olur.
Zorunlu Arabuluculuk Adımını Atlamamak
7036 sayılı Kanun uyarınca işe iade talebi bakımından arabuluculuk dava şartıdır. Doğrudan iş mahkemesine açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir ve bu sırada süre tükenmiş olabilir. Anlaşmama ile sonuçlanan görüşmede düzenlenen son tutanağın tarihi de kritiktir: dava, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde açılmalıdır.
Başvuru Öncesi İşaretlenecekler
- İşyerinde çalışan sayısı ve işçinin kıdemi bakımından iş güvencesi kapsamına girilip girilmediği.
- Fesih sebebinin bildirimde açık ve kesin biçimde gösterilip gösterilmediği.
- Savunma alınması gereken hallerde bu usulün işletilip işletilmediği.
- Feshin son çare olduğu ilkesine ilişkin işveren uygulamalarının belgelenip belgelenmediği.
- İhbar, kıdem ve diğer alacak taleplerinin ayrı bir başvuru konusu olduğu.
Sosyal Güvenlik ve İş Sağlığı Boyutu
Fesihle birlikte 5510 kapsamındaki işten ayrılış bildirgesindeki çıkış kodu, işsizlik ödeneği hakkı ve sonraki uyuşmazlıklar bakımından sonuç doğurur; kodun feshin gerçek sebebiyle uyumsuz olması ayrı bir itiraz konusudur. İş kazası veya meslek hastalığı iddiası bulunan dosyalarda ise 6331 kapsamındaki eğitim, risk değerlendirmesi ve kayıt yükümlülüklerine ilişkin belgeler, feshin gerekçesini değerlendirmede önem taşır.
Yanlış Kanala Girildiyse
Şikâyet için idari makamlara başvurulması, arabuluculuk ve dava takvimini durdurmaz. İdari denetim yolu ile yargı yolu paralel işleyen kanallardır; biri diğerinin yerine geçmez. Bu nedenle idari şikâyet yapılmış olsa dahi bir aylık arabuluculuk süresi ayrıca takip edilmeli, gerekirse iki yol aynı anda yürütülmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; işyerinin ölçeği, sözleşme türü ve fesih gerekçesi tabloyu değiştirebilir. Fesih bildirimini aldığınız tarihi esas alarak vakit kaybetmeden bir avukatla görüşmeniz, sürelerin korunması bakımından belirleyicidir.