İşe iade talebinde iki ayrı kritik eşik vardır: kısa süreli başvuru takvimine uymak ve feshin geçerli bir nedene dayanmadığını doğru merci önünde ortaya koymak. Bu iki eşikten biri kaçırıldığında, feshin haksızlığı tartışılmadan dosya kapanabilir.
Önce Arabuluculuk, Sonra Dava
7036 sayılı Kanun uyarınca işe iade istemi bakımından arabuluculuğa başvuru dava şartıdır. Başvurunun fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen kendi süresi vardır ve bu süre kısadır. Anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren işleyen sürede dava açılması gerekir. Uygulamada en çok kaybedilen hak, bu iki sürenin birbirinin devamı olduğunun fark edilmemesinden doğar.
Yetkili Mahkeme ve Geçersiz Kayıtlar
Dava, davalı işverenin yerleşim yeri ya da işin yapıldığı işyerinin bulunduğu yer iş mahkemesinde açılır. Bu yetki kuralına aykırı olarak sözleşmeye konulan ve işçiyi başka bir yerde dava açmaya zorlayan kayıtlar geçerli değildir. Arabuluculuk başvurusunun da yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki büroya yapılması gerektiği unutulmamalıdır; aksi hâlde yetki itirazı gündeme gelir.
İspat Yükü Nasıl Dağılır?
4857 sayılı Kanun, feshin geçerli bir nedene dayandığını ispat yükünü kural olarak işverene bırakır. İşçi, feshin ileri sürülen nedenden değil başka bir nedenden kaynaklandığını iddia ediyorsa, bu iddiasını ispat yükü kendisine geçer. Bu dağılım, delil planını da belirler: işveren performans, ekonomik gereklilik veya davranış kaynaklı gerekçesini belgeye bağlamak zorundayken, işçi asıl saikin farklı olduğunu gösteren yazışma ve tanık beyanlarına yönelir.
Delil Dosyasının Omurgası
- Fesih bildiriminin yazılı hâli ve tebliğ tarihi
- Savunma istenip istenmediğini gösteren yazışmalar
- Performans değerlendirme, uyarı ve tutanak kayıtları
- İşyerindeki toplam çalışan sayısına ve organizasyona ilişkin veriler
- Aynı dönemde yapılan yeni işe alımları gösteren kayıtlar
- Alt işveren ilişkisi varsa iki şirket arasındaki sözleşme
Kimlere Karşı Açılacak?
Alt işveren uygulamasının bulunduğu işyerlerinde davanın hem asıl işverene hem alt işverene yöneltilmesi gerekebilir. Taraf teşkilindeki eksiklik, esas incelenmeden sonuç doğurur. İşyerinin devri hâlinde de husumetin kime yöneltileceği ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıca 5510 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim kayıtları, çalışma süresinin ve işyerinin tespiti bakımından tamamlayıcı bir kaynaktır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Fesih gerekçesi, işyerinin yapısı ve bildirim tarihleri sonucu belirleyici biçimde etkilediğinden, fesih bildirimini aldığınız anda vakit kaybetmeden dosyanıza özgü hukuki destek almanız yerinde olur.