İşçilik alacağı dosyalarında sonucu belirleyen iki eksen vardır: hangi vakıayı kimin ispatlayacağı ve davanın hangi mercide görüleceği. Arabuluculuk aşaması atlandığında ya da dava yanlış yer mahkemesinde açıldığında, esasa hiç girilmeden zaman kaybedilir.
Zorunlu Arabuluculuk Aşaması
İşçi alacağı ve işe iade taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır; arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk son tutanağının dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Talebi doğru sınıflandırmak, ilk adımın kendisidir.
Görev ve Yetki
İşçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Yer bakımından davalı işverenin yerleşim yeri ile işin yapıldığı yer mahkemeleri yetkilidir. Bu kural işçi lehine düzenlendiğinden, sözleşmeye konulan ve işçiyi başka bir yerde dava açmaya zorlayan yetki kayıtları geçerli sayılmaz. Sosyal Güvenlik Kurumu işlemlerine ilişkin uyuşmazlıklarda da iş mahkemesi görevlidir; ancak Kuruma karşı açılacak davalarda önce Kuruma başvuru koşulu aranır.
İspat Yükü Nasıl Dağılır
- Ücretin ödendiğini ispat yükü kural olarak işverendedir; ödeme belgeyle gösterilir.
- Fazla çalışma yaptığını ileri süren işçi bunu ispatla yükümlüdür; işyeri kayıtları varsa öncelikle onlara bakılır.
- Feshin geçerli veya haklı nedene dayandığını ispat yükü feshi yapan taraftadır.
- Yıllık izin kullandırıldığı iddiası, imzalı izin defteri veya eşdeğer belgeyle kanıtlanır.
- Hizmet süresine ilişkin çekişmede sigorta kayıtları ile fiili çalışma iddiası birlikte değerlendirilir.
Delil Toplama Sırası
- Sigortalı hizmet dökümünün alınması
- Banka hesap hareketlerinden ücret ödemelerinin çıkarılması
- Giriş çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve mesai listeleri
- Kurumsal yazışmalar, görev tanımı ve talimat kayıtları
- Tanık listesinin çalıştığı dönem ve birim bilgisiyle birlikte hazırlanması
Sürelerin Takibi
İşe iade talebinin fesih bildiriminden itibaren işleyen kısa bir süresi vardır ve bu süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer alacaklar bakımından ise farklı zamanaşımı süreleri uygulanır. Sürelerin tek bir çizelgede izlenmesi, ihmalden kaynaklanan kayıpları önler.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Çalışma biçiminiz, sözleşme türünüz ve fesih gerekçeniz sonucu doğrudan etkilediğinden, dava öncesinde hukuki değerlendirme almanız önerilir.