İş sözleşmesi feshedilen bir çalışan çoğu zaman aynı anda iki soruyla karşılaşır: feshin geçersizliği ve birikmiş fazla mesai alacağı. Bu rehber, iş hukuku ekseninde işe iade süreciyle fazla mesai talebinin nasıl birlikte yürütülebileceğini açıklar.
İşe İadenin Ön Koşulları
İşe iade koruması, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında belirli koşulların birlikte bulunmasına bağlıdır: iş güvencesi kapsamında olacak işçi sayısı ve kıdem şartı ile geçerli bir sebebe dayanmayan fesih. Fesih bildiriminin yazılılığı ve sebebinin açıkça gösterilmiş olması, davanın en başından değerlendirilmesi gereken noktalardır. Sebebi gösterilmeyen veya somutlaştırılmayan bir fesih, geçersizlik iddiasını güçlendirir.
Zorunlu Arabuluculuk Adımı
İşçi-işveren uyuşmazlıklarında, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca hem işe iade hem de işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Arabuluculuk süreci sonunda anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi gerekir. Bu adımın atlanması, davanın usulden reddine yol açabileceğinden ihmal edilmemelidir.
Fazla Mesainin İspatı
Fazla mesai alacağında ispat yükü kural olarak işçidedir. Uygulamada başvurulan başlıca deliller şunlardır:
- İşyeri giriş-çıkış (PDKS) ve turnike kayıtları,
- Vardiya çizelgeleri ve puantaj belgeleri,
- Tanık beyanları,
- İşe ilişkin yazışmalar ve dijital kayıtlar.
İşçinin sunacağı bu deliller ile işverenin tuttuğu resmi kayıtların çelişmesi halinde, kayıtların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı ayrıca tartışılır. Ücretten kesilen primler ve SGK bildirimleri de 5510 sayılı Kanun kapsamında tabloyu tamamlar.
Süreye Dikkat
İşe iade talebinde fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen süre kritik önemdedir; bu süre kaçırıldığında iade imkânı kapanabilir. Fazla mesai gibi ücret alacakları ise ayrı bir zamanaşımı rejimine tabidir. İki talebin süreleri farklı işlediğinden takvim tek tabloda takip edilmelidir.
Kısa Değerlendirme
İşe iade ile fazla mesai talebi birbirini besleyen ama süre ve ispat bakımından ayrışan iki süreçtir. İşyeri koşulları ve belgelerin durumu sonucu değiştirebileceğinden, feshi izleyen günlerde bir hukukçuya danışılması yerinde olur.