İşe iade uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen soru genellikle şudur: feshin geçerli bir sebebe dayandığını kim, neyle gösterecek? 4857 sayılı İş Kanunu bu noktada işverene bir yük yükler; ancak işçinin ileri sürdüğü farklı bir fesih sebebi varsa bunun ortaya konulması da işçiye düşer. 7036 sayılı Kanun kapsamındaki zorunlu arabuluculuk aşaması ile 5510 ve 6331 sayılı kanunlardan doğan kayıtlar, bu ispat dengesinde belirleyici rol oynar.
Fesih bildirimi dosyanın merkezidir
Yazılı fesih bildiriminde gösterilen sebep, yargılama boyunca işverenin bağlı kalacağı çerçeveyi oluşturur. Bildirimde yer almayan gerekçelerin sonradan öne sürülmesi güçtür. Bu nedenle işçi tarafında ilk yapılacak iş, bildirimin metnini, tarihini ve tebliğ biçimini kayıt altına almaktır. Sebebin hiç gösterilmediği hâller ayrıca değerlendirilir.
Toplanacak kayıtlar
- Bordrolar, puantaj ve mesai kayıtları ile ödeme belgeleri
- Görev tanımı, performans değerlendirmeleri ve yazılı uyarılar
- Kuruma yapılan giriş ve çıkış bildirimleri ile çıkış kodu
- İşyerindeki çalışan sayısını ve organizasyon yapısını gösteren belgeler
- İş sağlığı ve güvenliği kapsamında düzenlenen eğitim ve tutanak kayıtları
Arabuluculuk aşamasında yapılan hatalar
Dava şartı olan arabuluculuk aşamasında son tutanağın eksik veya hatalı düzenlenmesi, sonraki davayı doğrudan etkiler. Tarafların doğru gösterilmemesi, özellikle asıl işveren ve alt işveren ilişkisinin bulunduğu yapılarda sık görülür ve usule aykırılık nedeniyle dosyanın kapanmasına yol açabilir. Tutanakta uyuşmazlık konusunun işe iade olarak açıkça yazılıp yazılmadığı da kontrol edilmelidir.
Süreyi tek takvimde izlemek
Fesih tarihi, arabuluculuğa başvuru tarihi, son tutanak tarihi ve dava tarihi tek bir çizelgede tutulmalıdır. Bu kalemlerden birinin belgesiz kalması, süre tartışmasında savunmasız bırakır. Aynı çizelge, dava sonrası işe başlatılma talebinin yapılacağı dönemin izlenmesinde de kullanılır; bu aşamada yapılacak bildirimin biçimi ve zamanı, hükmün parasal sonuçlarını doğrudan etkiler.
Tanık deliline güvenirken
Tanık beyanı bu davalarda önemli olmakla birlikte tek başına dayanak yapılmamalıdır. Tanığın işyerindeki görev süresi, feshe konu olayla bağı ve halen çalışıp çalışmadığı beyanının değerlendirilmesinde etkilidir. Belge ile desteklenmeyen beyanlar, karşı tarafın sunduğu yazılı kayıtlar karşısında sınırlı sonuç doğurur.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve her fesih kendi koşulları içinde değerlendirilir. Süreler kısa olduğundan, fesih bildiriminin alınmasının hemen ardından dosyanın incelenmesi ve profesyonel destek alınması önerilir.