Fesih sonrası açılan dosyalarda iki ayrı tartışma iç içe geçer: feshin geçerli olup olmadığı ve alacakların hangi ücret üzerinden hesaplanacağı. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunların kesiştiği bu alanda, işe iade talebinin süresi ile kıdem hesabına esas ücretin ispatı ayrı ayrı yönetilmelidir; birini ihmal etmek diğerini de zayıflatır.
Süreler: fesih bildiriminden arabuluculuğa
İşe iade talebi kısa ve kesin bir süreye tabidir ve bu süre fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarihten itibaren işler. Ayrıca dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; bu adım atlanarak açılan dava usulden reddedilir. Bu nedenle fesih bildiriminin hangi gün, hangi biçimde tebliğ edildiği ilk kaydedilmesi gereken veridir. Bildirimin elden verilmesi hâlinde imza tarihinin, posta ile gönderilmesi hâlinde tebliğ şerhinin saklanması gerekir.
Fesih gerekçesinin sınırı
İşveren, fesih bildiriminde gösterdiği sebeple bağlıdır; yargılama sırasında bildirimde yer almayan yeni bir gerekçe ileri sürmesi kural olarak sonuç doğurmaz. Bu nedenle işçi tarafında ilk yapılacak inceleme, bildirimde yazılı sebebin ne olduğu ve bunun belgeyle desteklenip desteklenmediğidir. Gerekçesi yazılmamış ya da soyut ifadelerle kurulmuş bir fesih bildirimi, savunmanın en güçlü dayanağıdır.
Kıdem hesabına esas ücretin ispatı
Hesaplamada belirleyici olan, bordroda görünen çıplak ücret değil, süreklilik taşıyan ek menfaatlerle birlikte oluşan giydirilmiş ücrettir. İspat için toplanacak veriler:
- Banka hesabına yatan aylık ödemelerin kesintisiz dökümü
- Bordrolar ve varsa ihtirazi kayıt konulmuş imzalı örnekler
- Yol, yemek, ikramiye ve prim gibi düzenli ödemelerin kayıtları
- Sigorta prim gün sayısı ve kazanç bildirimlerini gösteren kurum kayıtları
- İşe giriş tarihini ve çalışma düzenini gösteren yazışmalar
Fazla çalışma ve çalışma düzeninde delil
Fazla çalışma iddiasında ispat yükü işçidedir; ancak işyerinde tutulması gereken kayıtların sunulmaması da değerlendirmeye etki eder. Puantaj, giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve iş sağlığı ile güvenliği kapsamında tutulan kayıtların dosyaya getirilmesi ayrıca talep edilmelidir. Tanık beyanı tek başına değil, bu kayıtlarla birlikte değerlendirildiğinde güç kazanır.
Usule aykırı işlemden kaynaklanan kayıplar
- Arabuluculuk aşamasının atlanması ya da yanlış tarafa yöneltilmesi
- İşe iade süresinin, ihbar süresinin bitimiyle karıştırılması
- Talep kalemlerinin miktar yönünden hiç belirtilmemesi
- İşe iade kararının kesinleşmesi sonrasında başvuru süresinin kaçırılması
- Aynı dosyada birbiriyle çelişen fesih anlatımı yapılması
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; işyerinin yapısı, çalışma biçimi ve fesih gerekçesi sonucu değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, fesih bildirimini alan işçinin ve fesih hazırlığındaki işverenin ilk günlerde hukuki değerlendirme alması önerilir.