İş uyuşmazlıklarında çalışanın en zorlandığı iki başlık, psikolojik tacizin varlığını göstermek ve alacak hesabına esas ücreti kanıtlamaktır. Her ikisi de aynı yöntemle çözülür: iddiayı destekleyen kaydı olay anında üretmek. Bu rehber, bu iki başlığı delil ve usul yönünden birlikte ele alır.
Mobbingde Aranan: Süreklilik ve Sistematiklik
Tek bir tartışma veya sert bir uyarı, hukuki anlamda psikolojik taciz kabul edilmez. Belirleyici olan, davranışların belirli bir kişiye yönelmesi, süreklilik göstermesi ve çalışanı işten uzaklaştırmaya yönelik bir örüntü oluşturmasıdır. Bu nedenle iddia, tarih sırasına dizilmiş bir olay günlüğüyle sunulmalıdır. Günlükte her satır için tarih, olay, tanık ve varsa belge bilgisi bulunmalıdır.
Tanık Dışında Kullanılabilecek Kaynaklar
- Kurumsal e-posta ve kurum içi mesajlaşma kayıtları
- Görev tanımının veya çalışma yerinin değiştirildiğini gösteren yazılar
- Savunma istem yazıları ile verilen savunmalar
- Giriş-çıkış kayıtları ve fazla çalışmayı gösteren veriler
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki bildirimler ve sağlık kayıtları
Kıdem ve İhbar Hesabında Ücretin İspatı
Hesaplamalarda esas alınacak ücret, yalnızca bordroda görünen tutar değildir; süreklilik gösteren yol, yemek, prim gibi ödemeler de değerlendirmeye girer. 4857 sayılı Kanun uygulamasında bu nedenle şu belgeler önem taşır: banka hesabına yatan tutarları gösteren ekstreler, bordrolar, yan hak uygulamasını gösteren şirket içi düzenlemeler ve 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet dökümü. Bordro ile banka kaydı arasındaki farklar tablo hâlinde gösterildiğinde, iddia somut bir zemine oturur.
Arabuluculuk Aşamasını Boşa Geçirmemek
7036 sayılı Kanun uyarınca işçilik alacaklarında arabuluculuk, dava öncesi zorunlu bir aşamadır. Uygulamada en sık görülen usul hataları şunlardır:
- Başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması ve dosyanın usulden reddedilmesi.
- Arabuluculuk başvurusunda talep edilen alacak kalemlerinin eksik yazılması.
- Anlaşma belgesinin kapsamı okunmadan imzalanması ve yazılmayan kalemlerin kapanması.
- İşe iade talebi bakımından öngörülen kısa sürenin gözden kaçırılması.
Fesih Anını Doğru Kaydetmek
Haklı nedenle fesih söz konusuysa, feshin gerekçesi yazılı olarak ve olayın öğrenilmesinin ardından gecikmeden bildirilmelidir. Sözlü olarak işten ayrılıp sonradan haklı nedeni ileri sürmek, ispat açısından çalışanı zayıf konuma düşürür. Aynı şekilde istifa dilekçesi imzalatılması durumunda, iradeyi sakatlayan koşulların o gün kayıt altına alınması gerekir.
İş dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla yaşananların ağırlığı değil, kayıt altına alınmış olmasıdır. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; çalışma biçiminiz ve fesih süreciniz farklı sonuçlar doğurabileceğinden, başvurudan önce hukuki destek almanız faydalı olacaktır.