İş sözleşmesinin feshiyle birlikte iki ayrı hat aynı anda işlemeye başlar: işe iade talebine ilişkin kısa süreli usul takvimi ve kıdem-ihbar alacaklarına ilişkin hesap tartışması. Bu iki hattın karıştırılması, işçi bakımından en sık görülen hak kaybı sebebidir. 4857 sayılı İş Kanunu, iş mahkemelerinin usulünü düzenleyen 7036 sayılı Kanun, 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet kayıtları ve iş sağlığı güvenliğine ilişkin 6331 sayılı Kanun, dosyanın hem hukuki hem de belge zeminini oluşturur.
Bir Aylık Pencere
İş güvencesi kapsamındaki bir işçi için işe iade talebi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmasını gerektirir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır. Bu iki süre birbirini izler ve kaçırıldığında işe iade talebi bir daha ileri sürülemez; geriye yalnızca alacak talepleri kalır. Bu nedenle fesih bildiriminin eline geçtiği tarih, işçi tarafından ilk günden itibaren belgelenmelidir.
Fesih Gerekçesinin Yazılılığı
Geçerli sebeple yapılan fesihte bildirimin yazılı olması ve sebebin açık şekilde gösterilmesi gerekir. Fesih sebebinin ispatı kural olarak işverene aittir ve işveren sonradan yeni sebep ekleyemez. Performansa dayalı fesihlerde ölçülebilir kriterlerin, davranışa dayalı fesihlerde ise savunma alınmış olmasının aranması, dosyanın yönünü belirler. Sözlü olarak yapılan ya da gerekçesiz bir bildirimle sonlandırılan sözleşmeler bu yönüyle baştan tartışmalıdır.
Kıdem Hesabının Delilleri
- SGK hizmet dökümü ile fiilî çalışma süresinin karşılaştırılması
- Bordrolar, imzalı ödeme belgeleri ve banka hesap hareketleri
- Giriş-çıkış kayıtları, puantaj ve mesai çizelgeleri
- Yol, yemek, prim ve ikramiye gibi giydirilmiş ücrete dahil kalemlerin belgesi
- İşyeri devri veya alt işveren değişikliği varsa buna ilişkin kayıtlar
İki Davanın Sıralanması
İşe iade davası ile alacak davasının aynı anda ve habersiz biçimde yürütülmesi, çelişkili beyanlara yol açabilir. İşe iade talebi kabul edildiğinde işçinin süresinde başvuru yükümlülüğü doğar; bu başvuru yapılmazsa kararın sağladığı sonuçlardan yararlanılamaz. Bu nedenle iki hattın sıralaması ve alacak taleplerinin hangi aşamada ileri sürüleceği baştan planlanmalıdır.
İmzalı Belgelerin Anlamı
Çıkış sırasında imzalanan ibraname ve benzeri belgeler, içeriği ve düzenlenme koşulları yönünden ayrıca değerlendirilir. Ödemenin gerçekten yapılıp yapılmadığı, tutarların hesaba yansıyıp yansımadığı ve belgenin hangi tarihte imzalandığı bu değerlendirmede belirleyici olur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; işyerinin çalışan sayısı, işçinin kıdemi ve feshin gerekçesi sonucu esaslı biçimde etkiler. Süreler kısa olduğu için fesihten hemen sonra hukuki destek almanız yerinde olur.