Bir iş kazası dosyasında hem bedensel zarara ilişkin tazminat hem de ödenmemiş fazla mesai alacağı gündeme geldiğinde, iki talebin usul rejimi birbirinden ayrılır. Bu ayrım gözden kaçtığında dava dilekçesi tek bir dosyada birleştirilir ve alacak kalemi dava şartı yokluğundan reddedilebilir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 ekseninde bu iki hattın nasıl kurulacağı aşağıda ele alınmıştır.
İki Farklı Usul Hattı
İşçilik alacaklarında arabulucuya başvuru dava şartı olarak öngörülmüştür. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile rücu talepleri bu şartın dışında tutulmuştur. Dolayısıyla fazla mesai alacağı için arabuluculuk son tutanağının dosyaya eklenmesi gerekirken, kaza kaynaklı tazminat doğrudan dava yoluyla ileri sürülebilir.
Fazla Mesainin Delillendirilmesi
Çalışma süresinin ispatı işçiye düşerken, ücretin ödendiğinin ispatı işverene aittir. Uygulamada şu kayıtlar belirleyici olur:
- Kart okuyucu, parmak izi veya giriş çıkış sistemi verileri
- Puantaj cetvelleri ve vardiya çizelgeleri
- Bordroların imzalı olup olmadığı ve ihtirazi kayıt konulup konulmadığı
- Banka ödeme kayıtlarının bordro tutarlarıyla karşılaştırılması
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanları
Tanık beyanına dayanılan dosyalarda çalışma süresinin uzun bir dönemi kapsaması halinde hesaplanan alacakta takdiri indirim uygulanabildiği de planlamaya dâhil edilmelidir.
Kaza Anının Kayda Geçirilmesi
Olayın hemen ardından oluşan belgeler, sonradan üretilecek her açıklamadan güçlüdür. Kolluk ve işyeri tutanakları, SGK'ya yapılan olay bildirimi, iş müfettişi incelemesi, hastane kayıtları ve varsa kamera görüntülerinin muhafazasına ilişkin talep bu grupta yer alır. 6331 kapsamında tutulması gereken risk değerlendirmesi, iş güvenliği eğitimi ve kişisel koruyucu donanım teslim kayıtlarının dosyaya getirtilmesi, kusur incelemesinin yönünü belirler.
Kusur, Maluliyet ve Hesap
Tazminat hesabı; kusur dağılımı, maluliyet oranı ve kazanç verilerinin birlikte değerlendirilmesiyle yapılır. Kurumca bağlanan gelirlerin hesapta nasıl dikkate alınacağı ayrı bir teknik başlıktır ve rapora karşı beyanda bu noktanın açıkça tartışılması gerekir.
Usule Aykırı İşlem Riski
Arabuluculuk sürecinin kapsam dışı taleple birlikte yürütülmesi, talep kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmemesi, rapora itiraz süresinin kaçırılması ve zamanaşımı savunmasına karşı hazırlıksız kalınması en sık görülen kayıp nedenleridir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Çalışma düzeni, işyerinin kayıt sistemi ve kazanın oluş biçimi sonucu değiştirebileceğinden, talepler yazıya dökülmeden önce dosyanın bütününün değerlendirilmesi yerinde olur.