Aynı dosyada hem mobbing hem fazla mesai iddiası ileri sürüldüğünde, iki talebin ispat mantığı birbirinden ayrılır. 4857 sayılı İş Kanunu çalışma süresi ve fesih rejimini, 7036 sayılı düzenleme dava öncesi arabuluculuk aşamasını, 5510 sosyal güvenlik kayıtlarını, 6331 ise iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini ilgilendirir. Bu yazı iki iddianın delil planını ayrı ayrı kurmaya odaklanır.
İki İddia, İki Farklı İspat Mantığı
Fazla mesai sayısal bir iddiadır: hangi dönemde, haftada kaç saat fazla çalışıldığı gösterilmelidir. Mobbing ise süreklilik ve sistematiklik iddiasıdır; tek bir olay yerine, zaman içinde tekrarlanan davranışların bütünü anlatılır. Bu ayrım gözetilmediğinde her iki talep de zayıflar; çünkü sayısal iddia duygusal anlatıma, süreklilik iddiası ise tek bir olaya sıkışır.
İşyeri Kayıtlarının İstenmesi
İşverende bulunan kayıtların dosyaya getirtilmesi çoğu zaman işçinin elindeki en güçlü araçtır. Talep edilecek belgeler açıkça sayılmalıdır:
- Giriş çıkış ve personel devam kontrol kayıtları.
- Vardiya çizelgeleri, nöbet listeleri ve görevlendirme yazıları.
- Bordrolar ve ödeme kayıtları; imzalı bordroların ihtirazi kayıt durumu.
- Kurumsal e-posta trafiği ve sisteme erişim kayıtları.
- Disiplin yazışmaları, savunma istemleri ve yer değişikliği bildirimleri.
Tanık Seçiminde Yapılan Hatalar
Tanık listesi hazırlanırken sık yapılan yanlış, yalnızca yakın arkadaşların gösterilmesidir. Tanığın hangi dönemde, hangi birimde çalıştığı ve iddiaya konu olguyu nasıl bilebileceği baştan düşünülmelidir. Aynı işverene karşı kendi davası bulunan tanıkların beyanı ayrıca tartışılabildiğinden, mümkün olduğunda farklı konumdaki kişilerin de listeye eklenmesi anlatımı güçlendirir.
Arabuluculuk Aşamasının Delil Değeri
Dava şartı niteliğindeki arabuluculuk yalnızca bir formalite değildir. Son tutanağa yansıyan taraf beyanları, talep kalemleri ve katılım durumu sonraki aşamada dosyanın parçası olur. Bu nedenle görüşmeye, hesaplanmış talep kalemleriyle ve dayanak belgelerin listesiyle gidilmesi yerinde olur. Sürecin usulüne uygun tamamlanmaması, açılacak davanın esasına girilmeden sonuçlanmasına yol açabilir.
Süre ve Usul Kontrolü
- Fesih tarihi, bildirim şekli ve gerekçesi belgelenir.
- Talep kalemlerinin her biri için ayrı zamanaşımı takvimi tutulur.
- Arabuluculuk başvurusunun kapsamı, açılacak davanın kapsamıyla eşleştirilir.
- Delil listesi, dilekçe aşaması kapanmadan tamamlanır.
Buradaki anlatım genel bilgi niteliğindedir. Çalışma düzeni, işyerinin büyüklüğü ve kayıt altyapısı ispat imkânlarını doğrudan etkilediğinden, talep oluşturmadan önce belgelerin bir hukukçuyla birlikte gözden geçirilmesi tavsiye edilir.