Mobbing iddiası, çoğu iş uyuşmazlığından farklı olarak tek bir olaya değil, tekrarlayan bir davranış örüntüsüne dayanır. Bu yüzden hem ispat kurgusu hem de hangi mahkemede neyin istenebileceği baştan planlanmalıdır.
Sistematiklik: İspatın Merkezindeki Unsur
Tek seferlik bir tartışma ile süreklilik gösteren yıldırma davranışı hukuken aynı sonucu doğurmaz. Bu nedenle dosyanın çekirdeğinde bir kronoloji bulunmalıdır: tarih, olay, tanık, belge ve etkisi. 4857 sayılı Kanun işverenin eşit davranma borcunu, 6331 sayılı Kanun ise çalışanın sağlığını gözetme yükümlülüğünü içerir; mobbing iddiası bu iki eksenin kesiştiği yerde güç kazanır.
Delil Matrisini Kurmak
- Görev değişikliği, yetki daraltma ve izin taleplerinin reddine ilişkin yazılı kayıtlar.
- Kurumsal e-posta ve yazışmalar; içeriğin elde edilme biçimi hukuka uygunluk yönünden ayrıca değerlendirilmelidir.
- İş sağlığı birimine veya hekime yapılan başvurular ve rapor kayıtları.
- Aynı birimde çalışan tanıkların, olayı doğrudan görüp görmediğine göre sınıflandırılması.
- İşyerine yapılmış iç şikâyet başvuruları ve bunlara verilen cevaplar.
Tanık beyanı tek başına bırakıldığında zayıf kalabilir; her tanık ifadesinin bir yazılı kayda bağlanması hedeflenmelidir.
Görevli Mahkeme, Yer Yetkisi ve Dava Şartı
Bireysel iş uyuşmazlıkları 7036 sayılı Kanun uyarınca iş mahkemesinde görülür. Yer yetkisinde işverenin yerleşim yeri ile işin yapıldığı işyerinin bulunduğu yer arasında seçim mümkün olabilir; şubelerde çalışan işçiler bakımından bu tercih usul ekonomisi ve tanık erişimi açısından önemlidir. Ayrıca işçilik alacaklarına ilişkin taleplerde arabuluculuk dava şartı olarak düzenlenmiştir; bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir. Buna karşılık iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri bakımından kanun ayrı bir düzenleme öngörmüştür. Talebinizin hangi kategoriye girdiği, dilekçe yazılmadan önce netleştirilmelidir.
Kurumsal Başvuru Yollarıyla Dosyayı Beslemek
Dava öncesinde işyerinin iç bildirim mekanizmasına, işçi temsilcisine veya ilgili kamu birimine yapılan başvurular iki işlev görür: hem işverenin bilgi sahibi olduğunu ortaya koyar hem de olayın tarihini belgeler. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sağlık ve rapor kayıtları da nedensellik bağını kurmakta kullanılabilir. Bu başvuruların içeriği, sonradan tanık beyanlarıyla çelişmeyecek biçimde ölçülü yazılmalıdır.
Arabuluculuk Masasında Uzlaşmak ya da Yargılamayı Sürdürmek
Mobbing dosyalarında uzlaşma kararı sadece rakama değil, ispat gücüne bakılarak verilir. Yazılı delili zayıf, tanıkları hâlen aynı işyerinde çalışan bir dosyada yargılamanın uzunluğu gerçek bir maliyettir. Öte yandan son tutanakta miktar üzerinden yapılan geniş kapsamlı ibra, sonradan ortaya çıkacak sağlık zararı taleplerini de kapatabilir. Bu nedenle uzlaşma metninin hangi alacak kalemlerini kapsadığı kelime kelime kontrol edilmelidir.
Bu içerik genel bir çerçeve sunar; işyerinizin yapısı, kayıt düzeni ve olayların tarih sırası dosyanın seyrini değiştirebilir. Süre sınırları nedeniyle değerlendirmeyi erken aşamada bir hukukçuyla yapmanız faydalı olacaktır.