Fazla çalışma alacağı ile sosyal güvenlik kayıtları çoğu dosyada iç içe geçer. Çünkü fazla mesainin ispatı, çalışmanın süresi ve niteliği kadar, bu çalışmanın kuruma nasıl bildirildiğiyle de ilgilidir. İşin bu iki yüzü farklı mahkemelerin görev alanına girebildiğinden, dosya kurulurken talepler baştan doğru ayrıştırılmalıdır.
Hangi Talep Nereye Gider?
İş Kanunu'ndan doğan ücret, fazla çalışma ve tazminat talepleri, İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca iş mahkemesinde görülür. Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndan doğan hizmet tespiti, prim gün sayısı ve sigortalılık başlangıcına ilişkin uyuşmazlıklar da iş mahkemesinin alanındadır; ancak burada Sosyal Güvenlik Kurumu'nun davalı olarak gösterilmesi gerekir. Buna karşılık kuruma kesilen idari para cezalarına yönelik itirazlar ile bazı idari işlemler farklı bir yola tabidir. Aynı dilekçede işveren ile kurumun sorumluluğu birbirine karıştırıldığında, dosya husumet yönünden eksik kalır.
Yetki: İşyerinin Bulunduğu Yer
İş uyuşmazlıklarında yetki, davalının yerleşim yeri yanında işin görüldüğü yer mahkemesine de tanınmıştır ve bu kural işçi lehine emredici niteliktedir; sözleşmeye konulan aksi yöndeki yetki kayıtları geçerli olmaz. Şantiye, şube veya geçici görevlendirme gibi durumlarda fiilen çalışılan yerin belgeyle ortaya konması, yetki itirazını baştan karşılar.
Zorunlu Arabuluculuk Basamağı
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler:
- Başvuruda işverenin ticaret unvanının tam ve güncel yazılması
- Asıl işveren-alt işveren ilişkisi varsa her ikisinin de karşı taraf gösterilmesi
- Anlaşma tutanağında hangi alacak kalemlerinin kapsandığının açıkça sayılması
- Kapsam dışı bırakılan kalemlerin tutanakta ayrıca belirtilmesi
Anlaşma tutanağı geniş ve genel bir ibra gibi kaleme alındığında, sonradan açılacak dava büyük ölçüde işlevsiz hâle gelebilir. Bu nedenle tutanağın metni imza öncesinde satır satır okunmalıdır.
Fazla Mesai Nasıl İspatlanır?
- Puantaj, giriş-çıkış turnike ve kartlı geçiş kayıtları
- Bordrolar ve fazla çalışma sütununun içeriği
- Servis çizelgeleri, vardiya listeleri ve yemek fişi kayıtları
- Kurumsal e-posta ve iş yazışmalarının saat bilgileri
- Aynı dönemde çalışan tanıkların beyanı
Ödeme yapıldığını gösteren bir bordroya işçinin ihtirazi kayıt koymadan imza atması, o dönem bakımından ispat dengesini değiştirebilir. Bu nedenle imzalı bordrolar dosyaya girmeden önce dönem dönem incelenmeli, banka ödemeleriyle karşılaştırılmalıdır.
Anlaşmak mı, Yargılamayı Sürdürmek mi?
Kayıtların düzenli tutulduğu, bordroların imzalı ve ödemelerin banka üzerinden yapıldığı işyerlerinde uyuşmazlığın çerçevesi dardır; makul bir anlaşma hızlı sonuç verir. Buna karşılık hizmet süresi tartışmalıysa, sigorta bildirimleri fiilî çalışmayı yansıtmıyorsa veya emeklilik hakkını etkileyen bir hizmet tespiti gerekiyorsa, mahkeme kararı kaçınılmazdır; çünkü bu tür sonuçlar taraf iradesiyle doğurulamaz.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Sigorta kayıtlarınız ile fiilî çalışmanız arasında fark varsa, arabuluculuk başvurusundan önce dosyanızı bir hukukçuyla değerlendirmeniz yararınıza olur.