Kişisel veri uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan kayıp, hakkın olmaması değil; sıranın ve sürenin şaşırılmasıdır. 6698 sayılı KVKK, ilgili kişiye önce veri sorumlusuna başvurma yükümlülüğü getirir; bu basamak atlanarak doğrudan Kurul'a yapılan şikâyet, esasa girilmeden geri çevrilebilir. Açık rızanın varlığı veya geçerliliği tartışılan dosyalarda bu usul disiplini daha da belirleyicidir.
Açık Rıza Gerçekten Alınmış mı?
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir onaydır. Uygulamada üç noktada zayıflar: rızanın hizmetin verilmesi için ön koşul hâline getirilmesi, aydınlatma metni ile rıza metninin tek bir kutuda birleştirilmesi ve rızanın kapsamının sonradan genişletilmesi. İspat yükü bu noktada veri sorumlusundadır; ilgili kişinin göstermesi gereken, kendisine sunulan ekranın veya belgenin hâli ile onay anına ilişkin kayıttır.
Başvuru Basamağını Kanıtlanabilir Kılmak
- Başvuru, veri sorumlusunun ilan ettiği yönteme uygun biçimde yapılır ve gönderim kaydı saklanır.
- Talep, hangi verinin hangi işleme faaliyeti bakımından tartışıldığı belirtilerek yazılır.
- Kayıtlı elektronik posta, noter veya güvenli elektronik imza kullanıldığında tarih tartışması baştan kapanır.
- Veri sorumlusunun cevabı veya cevapsız kalan sürenin sonu, şikâyet süresinin başlangıcı olarak not edilir.
- Şikâyet dilekçesine, başvuru ve cevap yazışması eksiksiz eklenir.
Yanlış Kapıya Gitmenin Bedeli
- Doğrudan Kurul'a yapılan şikâyet, ön başvuru koşulu sebebiyle işleme alınmayabilir ve geçen süre geri gelmez.
- Zarar giderimi istemleri Kurul'un görev alanında değildir; tazminat için genel mahkemelere gidilmesi gerekir.
- Kurul kararına karşı yapılacak itiraz idari yargı yolundadır; genel hukuk mahkemesine yapılan başvuru sonuç doğurmaz.
- Suç oluşturan fiiller bakımından şikâyet, ayrıca cumhuriyet başsavcılığına yöneltilmelidir.
Rızanın Geri Alınmasında Kritik Nokta
Açık rıza her zaman geri alınabilir; ancak geri alma bildiriminin tarihi ispatlanamazsa, bu tarihten sonraki işleme faaliyetlerinin hukuka aykırılığı da gösterilemez. Bu nedenle geri alma iradesi, talebin kapsamı açıkça yazılarak ve gönderim kaydı bırakılarak iletilmelidir. Verinin başka bir hukuki sebeple işlenmeye devam edilebileceği hâllerde, veri sorumlusundan bu sebebin açıklanması istenmelidir.
Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır; işleme faaliyetinin türü, verinin niteliği ve veri sorumlusunun uygulamaları sonucu etkileyebilir. Süre işlemeye başlamışsa, başvuru metnini göndermeden önce hukuki görüş almak faydalı olacaktır.