Kişisel veri işleme faaliyetinin açık rızaya dayandırıldığı dosyalarda tartışma çoğu zaman rızanın alınıp alınmadığında değil, alındığının nasıl kanıtlanacağında düğümlenir. İdari para cezası aşamasına gelmiş bir uyuşmazlıkta veri sorumlusunun elindeki en güçlü araç, rızanın nasıl, ne zaman ve hangi metinle alındığını gösteren kayıt setidir.
Açık Rızada İspat Yükü Kimin Üzerinde?
6698 sayılı Kanun açık rızayı üç unsura bağlar: belirli bir konuya ilişkin olmak, bilgilendirmeye dayanmak ve özgür iradeyle açıklanmak. Bu üç unsurun varlığını ortaya koyma yükü, veri işleyen tarafın kendisindedir. Uygulamada en sık düşülen tuzak, hizmetin sunulmasının rıza şartına bağlanmasıdır; bu durumda rızanın özgür iradeye dayandığı savunması baştan zayıflar.
Rıza Kaydını Delile Dönüştürmek
Bir onay kutusunun işaretlenmiş olması tek başına yeterli bir kanıt değildir. Denetimde ayakta kalan dosya şu unsurları bir arada tutar:
- Rızanın alındığı ana ait zaman bilgisi ve işlem kaydı
- O tarihte yürürlükte olan aydınlatma ve rıza metninin arşiv kopyası
- Metin değişikliklerinin sürüm geçmişi
- Rızanın hangi kanaldan (form, çağrı merkezi, ıslak imza) alındığı
- Geri alma taleplerinin ve bunlara verilen yanıtların kaydı
Aydınlatma ile Rızayı Aynı Kutuya Sıkıştırmamak
Aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza farklı hukuki kurumlardır. İkisinin tek metinde ve tek onayda toplanması, hem bilgilendirmenin hem de rızanın ayrı ayrı ispatını imkânsız hâle getirir. Ayrıca her işleme amacı için ayrı onay alınmamışsa, belirli bir konuya ilişkin olma unsuru tartışmaya açılır.
Cezaya İtirazda Mercii Hatası
İlgili kişi tarafında sıra bellidir: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kurula şikâyet. Bu sıra atlandığında şikâyet usulden değerlendirme dışı kalabilir. Veri sorumlusu tarafında ise idari para cezasına karşı izlenecek yargı yolu, kanunda yapılan değişikliklerle farklılaşmıştır; geçmişte yaygın olan uygulama ile bugünkü düzenleme aynı değildir. Bu nedenle dilekçe hazırlanmadan önce yürürlükteki metnin ve cezaya ilişkin tebligatın altındaki başvuru yolu açıklamasının birlikte okunması gerekir. Yanlış mercie verilen dilekçe, çoğu zaman kısa süre içinde telafi edilemez.
Savunma Dosyasının Kurgusu
- Cezaya konu işleme faaliyeti tek tek ayrıştırılır ve her biri için hukuki sebep belirlenir.
- Rızaya dayandırılan işlemler ile kanuni sebebe dayananlar birbirinden ayrılır.
- Her işleme için kayıt, metin ve tarih üçlüsü eşleştirilir.
- Tebliğ tarihi esas alınarak başvuru takvimi çıkarılır.
- Dilekçe, ceza tutanağındaki gerekçelerin sırasını takip edecek şekilde yazılır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Veri işleme faaliyetinin niteliği, sektörel düzenlemeler ve tebligat tarihleri sonucu doğrudan etkiler; dosyanızın kendi koşulları için hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.