Kişisel verinin açık rıza olmadan işlendiği iddiası, doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kuruluna yapılan bir şikâyetle başlamaz. 6698 sayılı KVKK, önce veri sorumlusuna başvurulmasını öngören kademeli bir yol çizer ve bu kademenin atlanması şikâyetin usulden reddine yol açar. Sürelerin her aşamada farklı işlemesi, uygulamada en sık karşılaşılan hak kaybı nedenidir.
Açık Rıza Gerçekten Var mı
Açık rızanın geçerli sayılması için belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olması gerekir. Hizmetin alınmasının rıza verilmesine bağlandığı hâllerde özgür irade tartışmalı hâle gelir. Ayrıca kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri mevcutsa, veri sorumlusunun ayrıca rıza istemesi doğru değildir. İtiraz kurulurken önce şu soru cevaplanmalıdır: işleme faaliyeti açık rızaya mı, yoksa sözleşmenin ifası veya meşru menfaat gibi başka bir şarta mı dayandırılmıştır?
Veri Sorumlusuna Başvuru Aşaması
Başvuru yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır; kimlik bilgileri, talep konusu ve varsa ilgili belgeler eklenir. Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Başvuruda talebin somut yazılması önemlidir: verinin silinmesi mi, düzeltilmesi mi, aktarılan üçüncü kişilere bildirim mi isteniyor açıkça belirtilmelidir. Genel ifadelerle yapılan başvurular, veri sorumlusuna yüzeysel yanıt verme imkânı tanır.
Kurula Şikâyette İşleyen Takvim
Başvuru reddedilirse, verilen yanıt yetersizse veya süresinde yanıt verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet, yanıtın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır. Bu süreler birlikte işler; veri sorumlusundan yanıt beklenirken altmış günlük dış sınırın dolması, uygulamada en çok karşılaşılan hak kaybıdır. Başvurunun gönderildiği tarih ve tebliğ kayıtları bu nedenle saklanmalıdır.
Şikâyet Dosyasına Konulacaklar
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun bir örneği ve gönderim kaydı
- Alınan yanıt veya yanıt verilmediğini gösteren kayıt
- Aydınlatma metninin ve varsa rıza formunun ekran görüntüsü ile tarihi
- Verinin nereden elde edildiğine ilişkin bilgi ve yazışmalar
- Uğranılan zarara ilişkin somut veriler
Kurul Kararı Sonrası Yol
Kurulun idari yaptırım kararına veya şikâyetin reddine karşı idari yargı yolu açıktır ve burada İYUK'un dava açma süreleri devreye girer. Ayrıca kişilik hakkı ihlali nedeniyle tazminat talebi, Kurul sürecinden bağımsız olarak hukuk mahkemesinde ileri sürülebilir; hukuka aykırı yayın söz konusuysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma başvurusu da paralel yürütülebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun yanıtı sürecin seyrini değiştirebilir. Başvuru metnini hazırlamadan önce hukuki destek almanız yararlı olacaktır.