Kişisel veri uyuşmazlıklarında idari para cezalarının önemli bir kısmı, verinin işlenmiş olmasından değil, işlemenin dayanağının belgeye dökülmemiş olmasından doğar. Açık rızaya dayandığı söylenen bir işleme, rıza metni ölçütleri karşılamıyorsa dayanaksız hâle gelir.
Açık Rıza Sanıldığı Kadar Geniş Değil
6698 sayılı KVKK bakımından açık rızanın üç unsuru vardır: belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması. Hizmetin verilmesi rıza şartına bağlanmışsa özgür irade unsuru tartışmalı hâle gelir. Ayrıca aydınlatma yükümlülüğü ile açık rıza aynı metinde birleştirildiğinde, rızanın bilgilendirmeye dayandığı iddiası zayıflar. Pek çok işleme faaliyeti aslında rıza dışındaki hukuki sebeplere dayandırılabilecekken, gereksiz yere rızaya bağlanmakta ve bu da rızanın geri alınmasıyla tüm işlemeyi hukuka aykırı hâle getirmektedir.
Ceza Öncesi Aşamayı Kaçırmamak
İlgili kişinin veri sorumlusuna başvurusu, Kurul şikâyetinden önce gelen bir aşamadır. Veri sorumlusu bakımından bu başvuruya süresinde ve gerekçeli yanıt verilmesi, sonraki aşamada iyiniyetin gösterilmesi açısından belirleyicidir. Yanıtsız bırakılan başvurular, esasa ilişkin savunma güçlü olsa bile aleyhe değerlendirilebilir.
İtiraz Dosyasında Aranacaklar
- İşleme faaliyetinin envanterde hangi amaçla kayıtlı olduğu
- Rıza metninin ne zaman, hangi arayüzde ve nasıl alındığına dair log kayıtları
- Saklama ve imha politikasının uygulanıp uygulanmadığı
- Veri ihlali söz konusuysa bildirimin yapıldığına ilişkin kayıtlar
- Aynı fiil için birden fazla yaptırım uygulanıp uygulanmadığı
Yargı Yolu ve Süre
Kurul kararlarına ve idari para cezalarına karşı izlenecek yargı yolu mevzuat değişiklikleriyle şekillenmiştir. Bu nedenle karar metninde gösterilen başvuru yolu ve süre esas alınmalı, tereddüt hâlinde yürürlükteki kanun metni başvuru öncesinde kontrol edilmelidir. Ödeme yapılmasının itiraz hakkını nasıl etkileyeceği de baştan değerlendirilmelidir. İçeriğe erişimin engellenmesi gibi taleplerin 5651 sayılı Kanun kapsamındaki ayrı usule tabi olduğu da gözden kaçırılmamalıdır.
Savunma Kurgusu
- Cezaya konu fiil, tebliğ edilen kararda geçtiği hâliyle tek tek listelenir.
- Her fiil için dayanılan hukuki sebep ve belge eşleştirilir.
- Teknik ve idari tedbirlerin ihlal tarihinden önce alındığı belgelenir.
- Kusurun ağırlığı ve zararın büyüklüğüne ilişkin ölçülülük argümanı hazırlanır.
- Başvuru dilekçesi, süre bitmeden önce eksiksiz olarak verilir.
Bu değerlendirme genel niteliktedir ve her veri işleme faaliyeti kendi bağlamında incelenir. Kurum yapınıza ve karara özgü savunmanın hukuki destekle hazırlanması yerinde olacaktır.