Kişisel verisinin açık rızaya dayandırılarak işlendiğini öğrenen kişi, doğrudan Kurula veya mahkemeye gidemez. KVKK, önce veri sorumlusuna başvurmayı zorunlu tutan kademeli bir yapı kurar. Bu kademeler arasındaki süreler kaçırıldığında, esasen hukuka aykırı bir işleme dahi denetim dışında kalabilir.
Açık Rıza Gerçekten Var mı?
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onaydır. Hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlandığı, rızanın sözleşme metnine gömüldüğü veya geri alınmasının fiilen imkânsız kılındığı hâllerde rızanın geçerliliği tartışmalıdır. Ayrıca 6698 sayılı Kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri varsa, veri sorumlusunun ayrıca rıza alması gerekmez; rıza alınmış görünmesi tek başına hukuka uygunluk sağlamaz.
Kademeli Başvuru Takvimi
- İlgili kişi, talebini veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletir.
- Veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Talep reddedilir, yetersiz yanıtlanır veya süresinde cevap verilmezse, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunulur.
Altmış günlük dış sınır, uygulamada en çok gözden kaçan noktadır: veri sorumlusu hiç cevap vermediğinde kişi beklemeyi sürdürür ve şikâyet hakkı sessizce sona erer.
Kurul Kararına Karşı Hangi Mahkeme?
Kurulun idari yaptırım ve şikâyet kararları idari işlem niteliğindedir; bu kararlara karşı idari yargıda dava yolu işletilir ve İYUK'un dava açma süresi ile yürütmenin durdurulması rejimi uygulanır. Buna karşılık kişilik hakkı ihlalinden doğan maddi ve manevi tazminat talebi adli yargıda görülür. Aynı olaydan doğan bu iki yol paralel yürüyebilir; birinin sonucu diğerinde bekletici mesele yapılabilir.
Başvuruyu Güçlendiren Belgeler
- Rızanın alındığı ekran akışının veya sözleşme metninin tam hâli.
- Aydınlatma metninin başvuru anındaki sürümü ve tarihi.
- Verinin hangi kanaldan üçüncü kişiye aktarıldığını gösteren yazışma veya bildirim.
- Silme, yok etme ya da anonim hale getirme talebine verilen cevap.
- Başvurunun gönderildiği tarihi kanıtlayan kayıt (KEP, noter, iadeli taahhütlü).
Sık Yapılan Merci Hatası
Veri ihlali internet üzerinden yayımlanan bir içerikle birleştiğinde, kişi yalnızca Kurula başvurup içeriğin kaldırılmasını bekleyebilir. Oysa yayının durdurulması için 5651 kapsamındaki ayrı yol işletilmelidir. Her mercii kendi yetkisi çerçevesinde karar verdiğinden, tek başvuruyla bütün sonuçları elde etmek mümkün olmaz.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir; işlenen verinin türü ve veri sorumlusunun statüsü süreci değiştirebilir. Başvuru dilekçenizi göndermeden önce takvimi bir hukukçuyla çıkarmanız faydalı olacaktır.