Kişisel verisinin açık rızaya dayanılarak işlendiğini öğrenen kişinin elinde birden çok yol vardır; ancak bu yollar birbirinin yerine değil, belirli bir sıra içinde kullanılır. KVKK ve 5651 sayılı Kanunun kesiştiği alanda en sık rastlanan usule aykırı işlem, aşamalardan birinin atlanması nedeniyle başvurunun incelenmeden kapatılmasıdır. Aşağıda sıra, süreler ve merci ayrımı ele alınmaktadır.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
6698 sayılı Kanun, ilgili kişinin taleplerini öncelikle veri sorumlusuna yöneltmesini zorunlu tutar. Başvuru yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle yapılır ve veri sorumlusu en geç otuz gün içinde cevap vermek durumundadır. Başvuru dilekçesinde talebin somut olarak belirtilmesi gerekir: hangi verinin, hangi işleme faaliyeti bakımından, hangi sonucun istendiği yazılmalıdır. Silme, yok etme, aktarılan üçüncü kişilere bildirim ve düzeltme talepleri ayrı ayrı ileri sürülmelidir; genel ifadelerle yapılan başvurular yetersiz cevaplara zemin hazırlar.
Kurula Şikâyet Penceresi
Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması ya da süresinde hiç cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Bu şikâyet, veri sorumlusunun cevabının öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır. Uygulamada iki hata öne çıkar: başvuru aşaması hiç işletilmeden doğrudan Kurula gidilmesi ve cevap gelmediği için sürenin işlemediğinin sanılması. Her iki durumda da şikâyet esastan incelenmez ve baştan başlamak gerekir.
Kurul Kararına Karşı Hangi Mahkeme
Kurulun verdiği kararlar idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idari yargıda iptal davası açılır. Buna karşılık kişisel verisi hukuka aykırı işlenen kişinin zararının tazmini talebi genel hükümlere göre adli yargıda ileri sürülür. Aynı olaydan doğan bu iki talebin tek dilekçede birleştirilmeye çalışılması, yargı yolu bakımından ret sonucu doğurur. İnternet ortamında yayımlanan içerik söz konusuysa 5651 sayılı Kanun çerçevesindeki erişim engelleme yolu da ayrıca işletilebilir.
Açık Rızanın Geçerliliği Ayrı Bir Tartışmadır
Açık rıza; belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir irade beyanıdır. Hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlanması, rızayı sakatlayan tipik bir uygulamadır. Ayrıca açık rıza tek hukuka uygunluk sebebi değildir; sözleşmenin ifası ya da hukuki yükümlülük gibi başka bir sebep varsa rıza aranmasına gerek kalmaz. Rıza her zaman geri alınabilir ve geri alma ileriye etkili sonuç doğurur; bu nedenle geri alma bildiriminin tarihi kayda geçirilmelidir.
Süre Takvimi
- Veri sorumlusuna başvuru tarihi kaydedilir.
- Otuz günlük cevap süresinin bitimi işaretlenir.
- Cevabın tebliğ tarihi belgelenir.
- Otuz ve altmış günlük şikâyet süreleri birlikte izlenir.
- Kurul kararının tebliğinden itibaren dava süresi hesaplanır.
Bu metin genel çerçeveyi aktarır; işlemenin dayanağı, verinin niteliği ve veri sorumlusunun statüsü izlenecek yolu değiştirebilir. Somut olayınızda başvuru metnini hazırlarken hukuki destek almanız, süre kaybını önlemek bakımından yararlı olacaktır.