KVKK sisteminde ilgili kişinin haklarını kullanabilmesi kademeli bir usule bağlanmıştır: önce veri sorumlusuna başvuru, ardından Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet. Bu kademelerin her biri kendi süresine sahiptir ve sıralamanın atlanması başvurunun usulden reddedilmesine yol açar. Açık rızaya dayalı işlemelerde ise rızanın geri alınması ayrı bir hukuki sonuç doğurur.
Açık Rıza Gerçekten Geçerli mi?
6698 sayılı Kanun bakımından açık rızanın geçerli sayılabilmesi için belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Uygulamada en sık karşılaşılan sakatlıklar şunlardır:
- Hizmetin verilmesinin rıza şartına bağlanması, yani rızanın hizmetten yararlanmanın ön koşulu hâline getirilmesi
- Aydınlatma metni ile rıza metninin tek bir onay kutusunda birleştirilmesi
- Rızanın kapsamının genel ve sınırsız ifadelerle yazılması
- Ticari elektronik ileti izni ile veri işleme rızasının ayrıştırılmaması
Ayrıca açık rıza, işleme şartlarından yalnızca biridir. Kanunda sayılan diğer bir şart mevcutken ayrıca rıza alınması, ilgili kişide yanıltıcı bir izlenim yaratabilir.
Rızanın Geri Alınması ve Sonucu
Açık rıza her zaman geri alınabilir ve geri alma ileriye etkili sonuç doğurur. Geri alma bildirimi ulaştıktan sonra işlemenin sürdürülmesi, hukuka aykırı işleme hâline gelir. Bu nedenle geri alma talebinin tarihi ve iletim biçimi kayıt altına alınmalıdır; e-posta veya kayıtlı elektronik posta gibi ispat gücü olan yollar tercih edilir.
İki Aşamalı Süre Takvimi
İlgili kişi taleplerini önce veri sorumlusuna yöneltir. Veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması gerekir. Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da hiç cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet için öngörülen süre, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün olarak düzenlenmiştir. Bu iki sürenin birlikte işlediği gözden kaçtığında, cevap beklerken şikâyet hakkı sessizce sona erebilir.
Başvuru Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- İlgili kişinin kimlik ve iletişim bilgileri ile veri sorumlusunun tam unvanı
- Talebin konusu: bilgi talebi, silme, yok etme, aktarım bilgisi ya da rızanın geri alınması
- Talebe dayanak oluşturan olayın tarihi ve varsa ekran görüntüsü, sözleşme, ileti örneği
- Cevabın hangi adrese gönderileceğinin açıkça belirtilmesi
Tazminat Yolu Ayrıdır
Kurula yapılan şikâyet idari bir denetim yoludur ve idari para cezasıyla sonuçlanabilir; ancak ilgili kişiye doğrudan tazminat sağlamaz. Kişilik hakkı ihlali nedeniyle uğranılan zarar için genel hükümlere göre ayrıca dava açılabilir. Ayrıca 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma yolları, verinin internette yayılmış olması hâlinde paralel biçimde kullanılabilir.
Veri koruma başvurularında sonucu belirleyen çoğu zaman içeriğin gücü değil, sıranın ve sürenin doğru izlenmesidir. Başvuru ve cevap tarihlerinin belgelenmesi bu nedenle ilk işlem olmalıdır. Somut işlemenin hukuka uygun olup olmadığı teknik değerlendirme gerektirdiğinden, uyuşmazlık büyümeden bir hukukçuya danışmak faydalı olur.