Kişisel verilerinin açık rızaya dayanılarak işlendiğini öğrenen bir kişinin ilk refleksi genellikle doğrudan Kuruma şikâyet etmektir. Oysa 6698 sayılı KVKK, kademeli bir başvuru düzeni öngörür ve bu sıra atlandığında şikâyet usulden reddedilebilir.
Açık Rızanın Geçerlilik Ölçütleri
Kanun açık rızayı üç unsura bağlar: belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması. Buna göre hizmetin sunulması rızanın verilmesi şartına bağlanamaz; genel ve kapsamı belirsiz bir onay metni de geçerli sayılmaz. Kaldı ki kanunda sayılan hâllerde veri, rıza aranmaksızın işlenebilir; bu nedenle veri sorumlusunun dayandığı hukuki sebebin gerçekten açık rıza olup olmadığı önce tespit edilmelidir. Rıza her zaman geri alınabilir ve geri alma ileriye etkili sonuç doğurur.
Önce Veri Sorumlusuna Başvuru
İlgili kişi, verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltme, silme ve aktarıldığı üçüncü kişileri bilme gibi taleplerini önce veri sorumlusuna yazılı olarak ya da Kurulun belirlediği yöntemlerle iletmek zorundadır. Başvuru dilekçesinde kimlik bilgileri, talebin konusu ve varsa ilgili belgeler yer almalıdır. Bu adım atlanarak yapılan şikâyet, başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle incelenmeyebilir.
Otuz ve Altmış Günlük Takvim
- Veri sorumlusu, başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırır.
- Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır.
- Şikâyet, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır.
- Cevapsızlık hâlinde sürenin başlangıcı, otuz günlük cevap süresinin dolduğu tarihe göre hesaplanır.
Başvuru ve Şikâyet Dilekçesinde Öne Çıkarılacaklar
Hangi verinin, hangi tarihte ve hangi kanaldan işlendiği somut biçimde gösterilmelidir. Aydınlatma metninin ekran görüntüsü, onay kutusunun içeriği ve varsa sözleşme metni eklenmelidir. Rızanın hizmet şartına bağlandığı iddia ediliyorsa, onay verilmediğinde hizmetin sunulmadığını gösteren kayıt önemlidir.
Şikâyet Tazminat Yerine Geçmez
Kurula yapılan şikâyet idari bir denetim sürecidir; kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini ise genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde talep edilir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ayrıca Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir. Bu üç yolun birbirinin yerine geçmediği bilinmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; veri işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun verdiği cevap süreci değiştirebilir. Süreler kısa olduğundan, cevap alındıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yapılması yararlı olacaktır.