6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), veri işlemenin temeline açık rıza kavramını yerleştirir; ancak rıza her zaman zorunlu değildir ve yanlış uygulamalar ağır idari para cezalarına yol açar. 5651 sayılı Kanun ise internet ortamındaki verilerle kesişir. Bu rehber, veri sorumlusu ile ilgili kişinin karşılıklı hak ve yükümlülüklerini ele alır.
Açık Rıza Ne Zaman Aranır?
KVKK, kişisel verinin işlenmesi için birden çok hukuki sebep sayar; açık rıza bunlardan yalnızca biridir. Bir sözleşmenin kurulması, kanuni yükümlülük veya meşru menfaat gibi diğer sebepler varken açık rıza almaya kalkışmak çoğu zaman hatalıdır. Çünkü rıza her an geri alınabilir ve bu, veri işlemenin dayanağını sarsar.
Geçerli Bir Rızanın Üç Unsuru
KVKK açısından rızanın geçerli sayılması için belirli nitelikleri taşıması gerekir:
- Belirli bir konuya ilişkin olması,
- Bilgilendirmeye dayanması,
- Özgür iradeyle, baskı olmadan verilmesi.
Bir hizmetin alınmasını rıza şartına bağlamak, çoğu halde rızayı geçersiz kılar.
Aydınlatma Yükümlülüğü ile Karışması
Uygulamada aydınlatma metni ile rıza sıkça birbirine karıştırılır. Aydınlatma bir bilgilendirme yükümlülüğüdür ve rızadan bağımsızdır; ikisinin tek bir metinde iç içe sunulması, Kurul incelemelerinde eksiklik olarak değerlendirilebilir.
İdari Para Cezasına İtiraz Yolu
Kurulun verdiği idari para cezalarına karşı süresi içinde yargı yoluna başvurulabilir. İtiraz dilekçesinde; ihlal iddiasının maddi dayanağı, alınan teknik ve idari tedbirler ile cezanın ölçülülüğü ayrı ayrı tartışılmalıdır. Sürenin kaçırılması, cezanın kesinleşmesine yol açar.
Veri İhlali Bildiriminde Zaman
Bir veri ihlali yaşandığında, veri sorumlusunun bunu makul sürede Kurula ve ilgili kişilere bildirmesi beklenir. Bildirimin gecikmesi başlı başına ayrı bir yaptırım sebebi olabileceğinden, ihlal tespit anından itibaren kayıt tutulmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir. Her veri işleme faaliyeti ve ceza dosyası; sektör, veri türü ve alınan tedbirler bakımından farklıdır. Adım atmadan önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.