Kişisel veri işleyen kuruluşlar için en sık karşılaşılan yaptırım gerekçelerinden biri, açık rızanın hukuken geçerli biçimde alınmamasıdır. 6698 sayılı KVKK uygulamasında rızanın varlığı değil, geçerliliği tartışılır. Bu rehber açık rıza denetimini, denetim yazısına verilecek cevabı ve idari para cezasına karşı izlenecek yolu ele alır.
Açık Rızanın Geçerlilik Testi
- Belirli bir konuya ilişkin olmalı: genel ve kapsayıcı bir metin, tüm işleme faaliyetlerini kapsamaz.
- Bilgilendirmeye dayanmalı: aydınlatma yükümlülüğü rızadan önce ve ayrı olarak yerine getirilmelidir.
- Özgür iradeyle açıklanmalı: hizmetin sunumu rıza şartına bağlanmışsa özgür irade tartışmalı hale gelir.
- Geri alınabilir olmalı: geri alma mekanizması işlevsel biçimde sunulmalıdır.
Ayrıca her işleme faaliyeti için rıza aranmaz; kanunda sayılan diğer işleme şartlarından biri varken rızaya dayanmak, sonradan hukuka aykırılık iddiasını kolaylaştırır.
Denetim Yazısına Verilecek İlk Cevap
Kuruma verilen ilk yazılı savunma, dosyanın çerçevesini belirler. Bu aşamada veri işleme envanteri, saklama ve imha politikası, aydınlatma metinleri ve teknik tedbirlere ilişkin kayıtlar bir arada sunulmalıdır. Eksikliğin tespit edildikten sonra değil, öncesinde giderilmiş olması ve bunun tarihli kayıtlarla gösterilebilmesi, yaptırımın ölçüsü bakımından anlamlıdır.
Ceza Kararına Karşı Kanun Yolu
İdari para cezasına itirazın hangi yargı koluna yapılacağı ve süresi, mevzuat değişiklikleriyle farklılaşabilmektedir. Bu nedenle karar metninde gösterilen kanun yolu bilgisi ile başvuru anında yürürlükte olan düzenleme birlikte kontrol edilmelidir. Yanlış mercie yapılan başvuru süreyi durdurmaz ve esasa girilmeden hak kaybı doğurur.
İhlal Bildirimi ve Paralel Süreçler
Veri ihlali söz konusuysa bildirim yükümlülüğü ayrı bir süreçtir ve idari yaptırım dosyasından bağımsız işler. İçeriğin internette yayılması halinde 5651 sayılı Kanun kapsamındaki kaldırma yolları, ilgili kişinin başvurusuyla paralel yürütülebilir. Kurum başvurusu ile tazminat talebinin de birbirinin alternatifi olmadığı unutulmamalıdır.
Kapanış
Uyum çalışması, yaptırım sonrası savunmadan her zaman daha ekonomiktir. Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; işleme faaliyetinin niteliğine göre değerlendirme değişebileceğinden, kurumsal süreçlerin hukuki denetimden geçirilmesi önerilir.