Açık rızanın geri alınması, veri sorumlusu bakımından yeni bir yükümlülük dizisini başlatır: rızaya dayanan işleme faaliyeti durur ve verinin akıbeti hakkında karar verilmesi gerekir. İlgili kişi tarafından ise çoğu zaman tek bir soruyla özetlenir: verim gerçekten silindi mi? Bu rehber, silme ve yok etme talebinin nasıl kurulacağını ve sürecin hangi noktalarda tıkandığını inceler.
Rızanın Geri Alınması Her Zaman Silme Sonucu Doğurmaz
Uygulamadaki en yaygın yanılgı, rıza geri alındığında tüm kayıtların otomatik olarak silineceğinin varsayılmasıdır. 6698 sayılı KVKK'da işleme, rızanın yanında başka hukuka uygunluk sebeplerine de dayanabilir. Bir sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi veya saklama zorunluluğu gibi sebepler devam ediyorsa, veri rıza geri alınsa dahi belirli bir amaçla tutulmaya devam edebilir. Bu nedenle talep hazırlanırken, hangi verinin hangi sebeple işlendiğinin ayrıştırılması gerekir.
Talebi Ölçülebilir Yazmak
Genel ifadelerle yazılmış bir başvuru, çoğunlukla genel ifadelerle yanıtlanır. Talebin veri kategorisi bazında somutlaştırılması sonucu belirgin biçimde değiştirir:
- Hangi veri kategorisinin silinmesi istendiği tek tek belirtilir.
- Verinin aktarıldığı üçüncü taraflar varsa, aktarım yapılan yerlerde de silme talep edilir.
- Yedek ortamlardaki kayıtların akıbetine ilişkin ayrıca açıklama istenir.
- İşlemenin dayandığı hukuka uygunluk sebebinin bildirilmesi talep edilir.
- Yanıtın yazılı ve gerekçeli verilmesi açıkça istenir.
Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme Aynı Şey Değildir
Bu üç kavramın karıştırılması, hem başvuruyu hem de savunmayı zayıflatır. Kaydın erişilemez kılınması ile fiziksel olarak ortadan kaldırılması farklı sonuçlar doğurur; verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek hâle getirilmesi ise üçüncü bir yöntemdir. Veri sorumlusunun hangi yöntemi neden seçtiğini açıklayabilmesi, denetim aşamasında belirleyici olur. İlgili kişi bakımından da hangi sonucun talep edildiğinin baştan netleştirilmesi gerekir.
Yanıt Alınamazsa Yol Ayrımı
Veri sorumlusuna yapılan başvuru sonuçsuz kalır veya yanıt yetersiz olursa, Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yolu gündeme gelir. Burada dikkat edilmesi gereken, kuruma başvurunun kural olarak veri sorumlusuna başvuru şartına bağlı olmasıdır; bu adım atlanırsa şikâyet usulden sonuçsuz kalabilir. İçerik internet ortamında yayımlanmışsa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engelleme yolu da paralel biçimde değerlendirilebilir.
Sulh Görüşmesi ile Yargı Yolu Arasındaki Denge
Veri sorumlusu çoğu zaman şikâyet aşamasından önce çözüm önerir: kaydın kaldırılması, düzeltme yapılması veya bir miktar ödeme. Bu öneriyi değerlendirirken kritik ölçüt, verinin aktarıldığı üçüncü taraflardaki kopyaların da kapsanıp kapsanmadığıdır. Yalnızca ana sistemde silme yapan bir mutabakat, veri başka yerlerde yaşamaya devam ettiği için kısa sürede aynı sorunu geri getirebilir. Anlaşmanın kapsamı dar tutulursa, sonradan aynı konuda yeniden talepte bulunmak zorlaşır.
Yukarıdaki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır; veri kategorisi, saklama süresi ve aktarım yapısı dosyadan dosyaya değiştiğinden, somut durumda hukuki değerlendirme yapılması gerekir.