Kişisel verisinin izinsiz işlendiğini düşünen kişinin doğrudan Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na yazması, çoğu zaman şikâyetin usulden değerlendirilmemesiyle sonuçlanır. Açık rıza tartışmalarında sonuç alan dosyalar, sıralamayı doğru kuran dosyalardır. Bu rehber, başvuru zincirini ve Kurul kararına karşı hangi yargı koluna gidileceğini ele alır.
Açık Rıza Her Zaman Gerekli mi?
6698 sayılı Kanun, kişisel verinin işlenmesini kural olarak açık rızaya bağlar; ancak kanunda sayılan hukuka uygunluk sebeplerinin varlığı hâlinde rıza aranmaz. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde yalnızca "rızam yoktu" demek yeterli değildir. Veri sorumlusunun dayandığı sebebin somut olayda gerçekten bulunup bulunmadığı, işlemenin amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olup olmadığı tartışılmalıdır. Açık rızanın geçerliliği de ayrı bir konudur: hizmet almanın ön şartı hâline getirilen rıza, özgür iradeye dayanmadığı gerekçesiyle geçersiz sayılabilir.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
- İlgili kişi, taleplerini önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle iletmek zorundadır.
- Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür.
- Başvuruda hangi verinin, hangi işleme faaliyetinin ve hangi talebin (silme, düzeltme, aktarımın bildirilmesi) konu edildiği açıkça yazılmalıdır.
- Başvurunun yapıldığını ve tarihini gösteren kayıt saklanmalıdır; şikâyet aşamasının kilit belgesi budur.
Kurula Şikâyette Süre Denklemi
- Veri sorumlusunun cevabı yetersizse, cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde Kurula şikâyet edilir.
- Hiç cevap verilmemişse, süre veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren işlemeye başlar.
- Her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış günlük üst süre aşılmamalıdır.
- Şikâyet dilekçesine başvuru yazısı, varsa cevap ve ihlali gösteren ekran görüntüleri eklenir.
Kurul Kararına Karşı Nereye Gidilir?
Kurul kararları idari nitelikte olduğundan bunlara karşı idari yargı yolu açıktır ve iptal davası idare mahkemesinde görülür. Dava açma süresi İYUK'un genel süresine tabidir. İdari para cezalarına karşı ise kabahatler mevzuatındaki itiraz usulü ayrıca değerlendirilmelidir; bu ayrım gözden kaçtığında dosya yanlış mercie düşer.
Paralel Yollar: Tazminat ve Ceza
Kurula şikâyet, uğranılan zararın giderilmesini sağlamaz. Maddi ve manevi tazminat talepleri genel hükümlere göre adli yargıda ileri sürülür. Verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, ele geçirilmesi veya yayılması ayrıca TCK kapsamında suç oluşturabilir ve bu yönüyle Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet gerekir. İçerik internet ortamında yayılmışsa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli yolu da bağımsız olarak işletilebilir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; veri işleme faaliyetinin niteliği ve veri sorumlusunun konumu sonucu etkiler. Başvuru öncesinde dosyanızın hukuki değerlendirmeden geçirilmesi faydalı olacaktır.