Kişisel verilere ilişkin uyuşmazlıklarda doğru kapıyı ilk seferde bulmak, sonucu belirleyen unsurdur. 6698 sayılı Kanun, ilgili kişiye doğrudan Kurul'a gitme imkânı tanımaz; önce veri sorumlusuna başvurmayı şart koşar. Kayıt yükümlülüğü ve VERBİS boyutu ise veri sorumlusunun idari sorumluluğuyla ilgilidir ve ayrı bir denetim mantığı içinde işler.
Zorunlu ilk adım: veri sorumlusuna başvuru
İlgili kişi, talebini önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurul'un belirlediği yöntemlerle iletir. Veri sorumlusu, talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Bu aşama atlanarak yapılan şikâyet, esas incelenmeden usulden reddedilir ve arada geçen zaman kaybedilir. Başvurunun içeriğinde hangi verinin, hangi işleme faaliyetine konu olduğunun ve ne talep edildiğinin açıkça yazılması, sonraki aşamanın çerçevesini belirler.
Kurul'a şikâyette süre hesabı
Başvuru reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da süresinde cevap verilmezse Kurul'a şikâyet yolu açılır. Kanun burada iki ayrı süre öngörür: cevabın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre ile her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren işleyen üst süre. İkisinden hangisi önce doluyorsa şikâyet hakkı o anda sona erer. Uygulamada en sık kaybedilen dosyalar, veri sorumlusuyla yazışmanın uzatıldığı ve üst sürenin sessizce dolduğu dosyalardır. Yazışma sürerken takvimin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
VERBİS boyutu ve idari denetim
Sicile kayıt yükümlülüğü, ilgili kişinin bireysel talebinden farklı olarak veri sorumlusunun mevzuata uyum yükümlülüğüne ilişkindir. Kayıt yükümlülüğünün kapsamı ve muafiyetler Kurul kararlarıyla belirlenir; bu nedenle şirket bakımından yükümlülük değerlendirmesi yapılırken güncel Kurul düzenlemelerinin kontrolü gerekir. Kayıt eksikliği tespit edilen işletmelerde savunma, ihlalin niteliği ve alınan teknik-idari tedbirlerle birlikte kurgulanmalıdır.
Kurul kararına karşı yargı yolu
Kurul'un şikâyet üzerine verdiği kararlar idari işlem niteliğindedir ve denetimi idari yargıda yapılır; dava, İYUK'ta öngörülen süre içinde açılır. İdari yaptırım kararlarına karşı başvurulacak merci ise mevzuatta değişikliğe uğramış bir konudur; bu yüzden itiraz dilekçesi hazırlanmadan önce karar tarihinde yürürlükte olan hükmün doğrulanması gerekir. Yanlış mercie yapılan itiraz, kısa süreler nedeniyle telafisi güç sonuç doğurur.
Tazminat talebi ayrı bir yoldur
- Kurul'a şikâyet, kişisel zararın tazminini kendiliğinden sağlamaz.
- Maddi ve manevi tazminat istemi adli yargıda ileri sürülür.
- Kurul kararı, tazminat dosyasında güçlü bir dayanak olarak kullanılabilir.
- İki yolun süreleri birbirinden bağımsız işler.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Veri işleme faaliyetinin niteliği ve şirket yapısı değerlendirmeyi değiştirebileceğinden, başvuru ya da savunma öncesinde uzman görüşü alınması tavsiye edilir.