Kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza, verildiği anda değil sorgulandığı anda tartışılır. 6698 sayılı KVKK ve 5651 sayılı Kanunun kesiştiği alanda hazırlanan bu rehber, rızanın geri alınması ile silme ve yok etme talebinin doğru sırayla ilerletilmesini konu alır.
Açık Rızanın Geçerliliği Neyle Ölçülür
Bir metnin altında imza bulunması tek başına açık rıza anlamına gelmez. Rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bilgilendirmeye dayanması ve özgür iradeyle açıklanması gerekir. Hizmetin alınmasının rıza verilmesine bağlandığı hallerde özgür irade unsuru tartışmaya açılır. Aynı şekilde, birden çok işleme amacının tek bir kutuya sıkıştırılması belirlilik ölçütünü zedeler.
Rıza dışındaki işleme şartları
Veri sorumlusu, rıza geri alındığında işlemeyi sürdürmek isterse başka bir hukuki sebebe dayanmak zorundadır. Sözleşmenin ifası, hukuki yükümlülük veya meşru menfaat gibi sebepler ileri sürülüyorsa, bunun hangi veri kategorisi için geçerli olduğu ayrı ayrı gösterilmelidir. Tüm veri setinin tek bir gerekçeyle tutulması pratikte savunulması zor bir konumdur.
Talep Sürecinde Kontrol Listesi
- Rızanın geri alındığı tarih ve kanal belgelendi mi?
- Talep, veri sorumlusuna doğrudan ve yazılı olarak iletildi mi?
- Hangi verinin silinmesi, hangisinin yok edilmesi veya anonim hale getirilmesi istendiği ayrıştırıldı mı?
- Verinin aktarıldığı üçüncü kişiler için de bildirim talep edildi mi?
- Yedekler ve arşiv kopyaları talebin kapsamına açıkça dahil edildi mi?
Usule Aykırı İşlem: Sıranın Atlanması
En sık görülen hata, veri sorumlusuna başvurmadan doğrudan Kurula şikâyet yoluna gidilmesidir. Kanun, önce veri sorumlusuna başvurulmasını öngörür; bu aşama tamamlanmadan yapılan şikâyet, esas incelenmeden usul yönünden sonuçsuz kalabilir. İkinci hata, cevap süresi dolmadan şikâyette bulunulmasıdır. Üçüncüsü ise talebin muhatabının yanlış belirlenmesi; veri sorumlusu ile veri işleyen ayrımı yapılmadığında yazışma boşa gider.
Talep Reddedilirse
Ret cevabı geldiğinde ya da süresinde yanıt verilmediğinde şikâyet yolu açılır. Bu aşamada dilekçeye, ilk başvurunun tarihini gösteren kayıt, alınan cevap ve talebin kapsamını gösteren liste eklenmelidir. Yalnızca genel bir mağduriyet anlatımı, inceleme için yeterli veri sağlamaz.
Bilgilendirme
Yukarıdaki açıklamalar tipik uygulamayı özetler; verinin türü ve işleme amacı sonucu değiştirebilir. Talebiniz reddedildiyse ya da yanıtsız kaldıysa, süreleri kaçırmadan bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız yerinde olur.