Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, rızadan bağımsız olarak her hâlde yerine getirilmesi gereken bir ödevdir. Bir ilgili kişi, verisinin nasıl ve hangi amaçla işlendiğini öğrenemediğinde önünde kademeli bir başvuru yolu bulunur. 6698 sayılı KVKK ile internet ortamına ilişkin 5651 sayılı Kanun bu noktada birbirini tamamlar; hangi yolun hangi sırayla işletileceği sonucu belirler.
Kademeli Yol: Önce Veri Sorumlusu
İlgili kişinin doğrudan Kurula gitmesi kural olarak mümkün değildir. Önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılması, veri sorumlusunun kanunda öngörülen süre içinde cevap vermesi beklenir. Cevap verilmemesi ya da cevabın yetersiz bulunması hâlinde, kanunda belirlenen süreler içinde Kurula şikâyet yolu açılır. Bu sıralamanın atlanması, şikâyetin esasa girilmeden reddedilmesine yol açar.
Sürelerin Başlangıç Anı
- Veri sorumlusunun cevap süresi, başvurunun kendisine ulaştığı tarihten işler.
- Şikâyet süresi, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren hesaplanır.
- Cevap hiç verilmezse, süre cevap süresinin dolduğu andan itibaren başlar.
- Her hâlde başvuru tarihinden itibaren işleyen dış sınır ayrıca gözetilir.
Başvuru Metninin Kurulması
Aydınlatma ihlaline dayanan başvurularda en sık görülen eksiklik, talebin soyut bırakılmasıdır. "Verilerim hukuka aykırı işlendi" demek yeterli değildir; hangi veri kategorisinin, hangi işleme faaliyeti kapsamında, hangi tarihte ve hangi kanalla işlendiğinin somutlaştırılması gerekir. Talep bölümünde işlemenin durdurulması, verilerin silinmesi veya yok edilmesi ile aktarılan üçüncü kişilere bildirim yapılması gibi istemler ayrı ayrı yazılmalıdır.
Kurul Kararı Sonrası: Yargı Yolu
Kurulun verdiği kararlar idari nitelikte olduğundan, bunlara karşı idari yargıda dava açılır. Bu aşamada süre ve yetki kuralları idari yargılama usulüne göre işler; dava açma süresinin kararın tebliğinden itibaren hesaplanacağı unutulmamalıdır. Ayrıca kişilik haklarının ihlali nedeniyle tazminat istemi ile idari denetim yolu birbirinden bağımsızdır; biri diğerinin sonucunu beklemeyi gerektirmez.
İspat Bakımından Toplanması Gerekenler
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim kaydı ve tebliğ belgesi
- Aydınlatma metninin başvuru anındaki hâlinin ekran görüntüsü veya çıktısı
- Onay kutucuklarının kurgusunu gösteren arayüz kayıtları
- Verinin nereden elde edildiğine dair yazışmalar ve kurum cevapları
- Zarar iddiası varsa bunun somut sonuçlarını gösteren belgeler
İnternet İçeriği Boyutu
Aynı olay, bir internet sitesinde yer alan içerik nedeniyle 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi talebini de gündeme getirebilir. Bu yol daha hızlı sonuç verebilse de yalnızca içeriğin görünürlüğünü etkiler; verinin işlenmesine ilişkin idari denetimin yerini almaz. Bu nedenle iki hattın birlikte planlanması daha bütünlüklü bir sonuç sağlar.
Buradaki açıklamalar bilgilendirme amacı taşır. Süreler kademeli işlediğinden, ilk başvuru metnini göndermeden önce içeriğini bir hukukçuyla gözden geçirmeniz sonraki aşamaları güvence altına alır.