6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, veri sorumlusuna yöneltilecek talepler ile Kurul önündeki şikayet sürecini birbirine bağlı basamaklar halinde kurgulamıştır. VERBİS kaydı ise bu tablonun kurumsal ayağını oluşturur ve kimin veri sorumlusu sıfatı taşıdığını gösteren ilk kaynaktır. Uygulamadaki en sık kayıp sebebi, başvuru süresi zincirindeki bir halkanın atlanmasıdır.
Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
Kişisel verisinin işlenmesine ilişkin talebi olan kişi, doğrudan Kurula gidemez. Önce veri sorumlusuna yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle başvurmak gerekir. Veri sorumlusu, talebi mevzuatta öngörülen süre içinde sonuçlandırmakla yükümlüdür. Talep reddedilir, verilen cevap yetersiz bulunur ya da hiç cevap verilmezse, bunun ardından Kurula şikayet yolu açılır. Bu sıra bozulduğunda şikayet, esasa girilmeden usulden reddedilir ve arada geçen süre ilgili kişinin aleyhine işler.
Kime Başvurulacağını VERBİS Gösterir
Başvurunun muhatabını belirlemek, özellikle grup şirketlerinde ve hizmet sağlayıcı zincirlerinde kolay değildir. Veri Sorumluları Sicili kayıtları, kurumun irtibat kişisini, temsilcisini ve bildirilen veri kategorilerini görmeyi sağlar. Veri sorumlusu ile veri işleyen ayrımı burada netleşir: talebin veri işleyene yöneltilmesi, cevapsız kalma riskini artırır. Kayıt yükümlülüğü bulunduğu halde sicile kaydolmamış kurumlar bakımından ise bu eksiklik ayrı bir aykırılık başlığı oluşturur.
Başvuru Dilekçesinin Taşıması Gerekenler
- Başvuranın kimliğini doğrulamaya elverişli bilgiler ve iletişim adresi
- Talebin konusu: bilgi talebi mi, silme mi, düzeltme mi, aktarımın durdurulması mı
- Talebe dayanak oluşturan somut olayın tarihi ve nasıl öğrenildiği
- Varsa ihlali gösteren ekran görüntüsü, ileti veya yazışma örnekleri
- Cevabın hangi kanaldan beklendiğine ilişkin açık beyan
Talebin türü baştan netleştirilmediğinde, veri sorumlusu genel bir bilgilendirmeyle yetinir ve bu cevap şikayet aşamasında ilgili kişinin elini zayıflatır.
Kurul Kararından Sonraki Aşama
Kurulun verdiği karar, tarafların hukuki durumunu doğrudan etkileyen bir idari işlem niteliğindedir. Bu karara karşı idari yargı yolu açıktır ve dava süresi kararın tebliğ tarihinden itibaren işler. İdari para cezası uygulanan kurumlar bakımından ise itiraz yolunun hangi mercie ait olduğu, cezanın dayanağına göre değerlendirilir. Tebligatın kuruma hangi adresten ve hangi tarihte ulaştığı, bu aşamanın tek belirleyici verisidir.
Ceza ve Tazminat Boyutu Ayrı Yürür
Kurul süreci, aynı fiilin doğurduğu ceza soruşturmasını ya da tazminat talebini kapsamaz. Verinin hukuka aykırı ele geçirilmesi iddiası ayrıca savcılığa taşınabilir; kişilik haklarının ihlaline dayalı tazminat talebi ise genel hükümlere göre hukuk mahkemesinde ileri sürülür. Bu yolların her biri kendi süresini işletir.
Değerlendirme
Kişisel veri uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen unsur, çoğu zaman iddianın gücü değil basamakların doğru sırayla ve süresinde tamamlanmasıdır. Başvurunun içeriği ve muhatabı somut yapıya göre değiştiğinden, ilk dilekçe yazılmadan önce hukuki değerlendirme alınması sonraki aşamaları kolaylaştırır.