Kişisel verilerinin hukuka aykırı işlendiğini fark eden kişinin ilk refleksi çoğu zaman doğrudan dava açmaktır. Oysa 6698 sayılı KVKK, silme ve yok etme taleplerinde kademeli bir yol öngörür ve bu kademe atlandığında talep esasa girilmeden sonuçsuz kalabilir. Bu rehber, silme–yok etme talebinin doğru muhatabını ve talebin hangi noktada delil yönünden zayıfladığını ele alır.
Kademe sırası: önce veri sorumlusu
İlgili kişi, verisinin silinmesini veya yok edilmesini öncelikle veri sorumlusundan ister. Başvuru cevapsız kalır veya verilen cevap yetersiz görülürse Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikâyet yolu açılır. Bu sıralamayı atlayarak doğrudan Kurul'a gidilmesi, şikâyetin başvuru şartı yönünden değerlendirilmesine yol açar. Başvurunun yapıldığını ve içeriğini ispat yükü ise ilgili kişidedir; bu nedenle başvurunun tebliğ edilebilir bir kanalla yapılması önemlidir.
Kurul kararından sonra hangi yargı kolu
Kurul'un idari nitelikteki kararlarına karşı idari yargıya başvurulur. Buna karşılık ihlalden doğan maddi ve manevi zararın tazmini genel hükümlere göre adli yargıda talep edilir. Aynı olayın iki ayrı yargı koluna dağılabilmesi, uygulamada en sık görülen merci hatasının kaynağıdır. Dilekçe hazırlanmadan önce talebin niteliği — iptal mi, tazmin mi — netleştirilmelidir.
Silme, yok etme ve anonimleştirme aynı şey değildir
Talebin kelime seçimi sonucu doğrudan etkiler. Kayıt ortamından tamamen kaldırma, fiziksel olarak kullanılamaz hâle getirme ve kimliği belirlenemez kılma birbirinden farklı sonuçlar doğurur. Veri sorumlusu, yedeklerde veya arşiv sistemlerinde kalan kopyaları kapsam dışı sayabilir; bu nedenle talep metninde yedek ortamların da açıkça belirtilmesi gerekir.
Delil eksikliğinin doğduğu anlar
- İhlalin fark edildiği tarihin belgelenmemesi
- Verinin hangi kanalda göründüğüne dair zaman damgalı kaydın alınmaması
- Veri sorumlusuyla yapılan yazışmanın yalnızca telefon görüşmesiyle yürütülmesi
- Aynı verinin üçüncü taraf hizmet sağlayıcılara aktarılmış olmasının araştırılmaması
- İçerik kaldırıldıktan sonra hiçbir kopyanın saklanmaması
İhlal bildirimi ile silme talebinin ilişkisi
Veri sorumlusunun ihlali Kurul'a bildirmiş olması, ilgili kişinin bireysel talebini ortadan kaldırmaz; ancak bildirim metni, ihlalin kapsamını ortaya koyan güçlü bir dayanak olabilir. İhlalin duyurulduğu hâllerde bu duyuru kayıt altına alınmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar yol gösterici niteliktedir ve her dosyaya doğrudan uyarlanamaz. Verinin türü, aktarım zinciri ve veri sorumlusunun statüsü sonucu değiştirebileceğinden, talep metninin hazırlanmasında hukuki destek alınması önerilir.