Kişisel veri uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan savunma, ilgili kişinin açık rıza verdiğidir. Buna karşılık ilgili kişi çoğu zaman böyle bir onay verdiğini hatırlamaz ya da onayın hizmetin ön koşulu olarak dayatıldığını söyler. Bu tartışma, silme ve yok etme talebinin kaderini doğrudan belirler; çünkü rıza geçerli değilse işlemenin dayanağı da ortadan kalkar.
Rızanın Üç Unsuru
6698 sayılı KVKK, açık rızayı belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay olarak tanımlar. Uygulamadaki ihlaller genellikle bu üç unsurdan birinde ortaya çıkar. Tek bir kutucukla birbirinden bağımsız birçok işleme faaliyetine onay alınması belirlilik unsurunu; hizmetin rıza şartına bağlanması ise özgür irade unsurunu zedeler.
İspat Kimin Üzerinde?
Rızanın alındığını gösterme yükü işlemeyi yapan tarafa aittir. Bu nedenle uyuşmazlıkta belirleyici olan, ilgili kişinin rıza vermediğini kanıtlaması değil, karşı tarafın geçerli bir rızayı belgeleyebilmesidir. Log kayıtları, onay zaman damgası, o tarihte yürürlükte olan metnin sürümü ve onayın hangi arayüzde alındığı bu ispatın parçalarıdır. Sürüm bilgisi tutulmayan sistemlerde, sonradan güncellenmiş bir metin geçmişteki işleme için dayanak oluşturmaz.
Yol Seçimi Nasıl Yapılır?
- İdari denetim ve silme talimatı hedefleniyorsa, veri sorumlusuna başvuru ardından Kurul şikâyeti işletilir.
- Kurul kararına karşı denetim idari yargıda aranır.
- Uğranılan zararın karşılanması isteniyorsa adli yargıda tazminat yolu ayrıca işler.
- İnternet üzerinden yayılan içerik söz konusuysa 5651 sayılı Kanun kapsamındaki hızlı yol paralel yürütülebilir.
- Fiil suç oluşturuyorsa savcılığa başvuru bu yollardan bağımsızdır.
Rıza Geri Alındığında Ne Olur?
Açık rıza geri alınabilir; ancak geri alma bildiriminin tarihi ve muhatabı kayıt altına alınmadığında, işlemenin hangi andan itibaren hukuka aykırı hale geldiği tartışmalı kalır. Bu nedenle bildirimin yazılı ve teyit edilebilir bir kanaldan yapılması, sonraki aşamada talebin ölçülebilir olmasını sağlar. Ayrıca rıza dışında başka bir işleme şartına dayanıldığı savunulursa, bu dayanağın işleme başlangıcında var olup olmadığı ayrıca sorgulanmalıdır.
Genel Uyarı
Yukarıdaki değerlendirmeler bilgilendirme amaçlıdır ve her sistemin teknik kayıt düzeni farklıdır. Kendi dosyanızda hangi yolun öncelikli olduğunu belirlemek için belgelerinizin bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar bulunmaktadır.