Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, sürecin en başında yerine getirilmesi gereken bir şeffaflık borcudur. Bu yükümlülüğün eksik veya hiç yerine getirilmediğini fark eden ilgili kişi için asıl mesele, hakkın varlığı değil; 6698 sayılı KVKK'nın öngördüğü başvuru sırasının ve süresinin doğru işletilmesidir. Bu rehber, süre yönetimi ile şikâyet-tazminat tercihini birlikte ele alır.
Sıra Kurala Bağlıdır: Önce Veri Sorumlusu
KVKK, ilgili kişinin doğrudan Kurula gitmesini kural olarak kabul etmez. Talep önce veri sorumlusuna iletilir; verilecek cevaba göre veya cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Uygulamada en sık görülen kayıp, ilk başvurunun veri sorumlusu yerine doğrudan Kuruma yapılması ve dosyanın usulden geri dönmesidir. Bu geri dönüş sırasında geçen zaman, ilgili kişinin elindeki delilin güncelliğini de zayıflatır.
Başvuru Metninin Taşıması Gereken Unsurlar
- İlgili kişinin kimliğini doğrulanabilir biçimde ortaya koyan bilgiler
- Hangi veri işleme faaliyetine itiraz edildiğinin somut tanımı
- Aydınlatmanın yapılmadığı veya yetersiz kaldığı anın tarih ve kanalı
- Talebin türü: bilgi talebi, düzeltme, silme veya işlemeye itiraz
- Cevabın hangi adrese ve hangi biçimde beklendiği
Talep türünün belirsiz bırakılması, veri sorumlusuna genel bir açıklama yazma imkânı verir ve şikâyet aşamasında değerlendirilecek somut bir ihlal iddiası kalmaz.
Süreyi Başlatan An Hangisidir?
Süre hesabında ilgili kişinin ihlali öğrendiği an ile veri sorumlusunun cevap verdiği an ayrı ayrı kayda geçirilmelidir. Cevabın tebliğ edildiği tarih, şikâyet süresinin hesabında esas alınacağından, elektronik posta veya kayıtlı elektronik posta üzerinden gelen yanıtların alınma zamanı saklanmalıdır. Cevapsız kalan başvurularda ise beklenecek sürenin dolduğu gün takvime işlenmeli, süre dolar dolmaz şikâyet hazırlığı tamamlanmış olmalıdır.
Şikâyet Yolu ile Tazminat Talebi Aynı Şey Değildir
Kurula yapılan şikâyet idari yaptırım sürecini işletir; ilgili kişinin uğradığı zararın karşılanmasını doğrudan sağlamaz. Zarar iddiası varsa genel hükümlere göre tazminat talebi ayrıca değerlendirilir ve bu talebin ispat yükü ilgili kişidedir. Bu nedenle iki yol arasında seçim yaparken beklenen sonucun ne olduğu netleştirilmelidir: verinin işlenmesinin durdurulması mı, yoksa somut bir maddi kaybın karşılanması mı hedefleniyor?
Veri Sorumlusuyla Anlaşma Masasına Oturmak
Bazı dosyalarda veri sorumlusu, verinin silinmesi ve yayının kaldırılması karşılığında sürecin sonlandırılmasını önerir. Bu önerinin değerlendirilmesinde, silmenin teknik olarak doğrulanabilir olup olmadığı ve 5651 kapsamındaki içerik kaldırma taleplerinin ayrıca gerekip gerekmediği belirleyicidir. Yazılı taahhüt alınmadan yapılan mutabakatlar, aynı verinin başka bir kanalda yeniden ortaya çıkması hâlinde koruma sağlamaz.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme niteliğindedir. Veri işleme faaliyetinin niteliği ve tarafların konumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru metnini göndermeden önce dosyanıza özgü bir hukuki inceleme yaptırmanız yararlı olacaktır.