Kişisel verilerin işlenmesinde aydınlatma yükümlülüğü, veri sorumlusunun kimliğinden verinin hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlendiğine kadar uzanan bir bilgilendirme borcudur. Uygulamada şikâyetlerin bir kısmı esastan değil, usulden sonuçsuz kalır: zorunlu ön adım atlanır ya da 6698 sayılı KVKK'nın öngördüğü süreler kaçırılır. Bu rehber, aydınlatma ihlalinde Kurula şikâyet yolunu süre riski merkezinde ele almaktadır.
Aydınlatma İhlali Somut Olarak Nasıl Görünür?
Soyut bir memnuniyetsizlik yerine, hangi bilginin verilmediğinin gösterilmesi gerekir. Metnin hiç sunulmaması kadar, verinin aktarıldığı üçüncü kişilerin ve aktarım amacının belirtilmemesi, açık rızanın diğer sözleşme koşullarına gömülmesi ya da metnin veri işleme anından sonra sunulması da tartışma konusu olur. 5651 sayılı Kanun kapsamındaki trafik kayıtları gibi başka mevzuattan doğan yükümlülüklerle karıştırılan alanlarda ise hangi işlemenin hangi sebebe dayandığı ayrıştırılmalıdır.
Atlanamayacak İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
Kurula doğrudan yapılan şikâyet, veri sorumlusuna başvurulmadığı gerekçesiyle sonuçsuz kalabilir. Bu nedenle önce veri sorumlusuna yazılı başvuru yapılmalı ve başvurunun ulaştığı tarih ispatlanabilir biçimde belgelenmelidir. Kanun, veri sorumlusuna başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırma yükümlülüğü getirmiştir.
Şikâyette Süre Hesabının Mantığı
Şikâyet hakkı iki ucu olan bir süreye bağlıdır: cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Başvuruya hiç cevap verilmemesi süreyi durdurmaz; aksine, cevapsız kalan başvurularda altmış günlük dış sınır sessizce işlemeye devam eder. Bu yüzden takvimde yalnızca son gün değil, cevap beklenen tarih de ara kontrol noktası olarak işaretlenmelidir.
- Başvurunun gönderim tarihi kaydedilir.
- Otuz günlük cevap süresinin bitimi işaretlenir.
- Cevap gelirse öğrenme tarihi belgelenir ve otuz günlük şikâyet süresi hesaplanır.
- Cevap gelmezse altmış günlük dış sınır esas alınarak şikâyet hazırlanır.
Şikâyet Dilekçesinde Sık Görülen Eksikler
- Veri sorumlusunun ticari unvanının ve adresinin belirsiz bırakılması
- Başvuru ile şikâyet arasındaki tarih zincirinin gösterilmemesi
- Hangi somut ihlalin iddia edildiğinin başlıklandırılmaması
- Ekran görüntüsü ve yazışmaların tarihsiz sunulması
Riski Azaltan Kontroller
İhlalin devam ettiği hâllerde verinin işlenmeye devam etmesi ayrı bir zarar doğurabilir; bu nedenle silme, yok etme veya anonim hâle getirme talepleri şikâyetten bağımsız olarak da gündeme gelir. Ayrıca aynı olay hem idari yaptırım hem de tazminat boyutu taşıyabileceğinden, iki yolun delil ihtiyacı birlikte planlanmalıdır.
Yukarıdaki değerlendirme bilgilendirme amacı taşır; başvuru tarihleri ve ihlalin niteliği somut dosyada farklı sonuçlar doğurabilir. Sürelerin işlemeye başladığı anı kaçırmamak için erken aşamada hukuki görüş almanız önerilir.