Aydınlatma yükümlülüğünün hiç yerine getirilmemesi ya da eksik yerine getirilmesi, kişisel veri uyuşmazlıklarında en sık dile getirilen şikâyet konularından biridir. Bu rehber, 6698 sayılı KVKK ekseninde Kurula şikâyet yolunu adım adım kurgulamayı ve şikâyetin usulden reddine yol açan yanlış mercie başvuru hatasını önlemeyi hedefler.
Zorunlu İlk Durak: Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK, ilgili kişinin taleplerini önce veri sorumlusuna yöneltmesini öngörür. Doğrudan Kurula yapılan şikâyetler, bu ön başvuru tamamlanmadığı için sıklıkla usulden değerlendirilmeye alınmaz. Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak durumundadır. Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya hiç cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi Kurula şikâyette bulunabilir; bunun için cevabı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde ilk başvuru tarihinden itibaren altmış günlük süre söz konusudur. Bu iki basamaklı yapı atlandığında, esasında haklı olan bir aydınlatma iddiası dahi sonuç doğurmayabilir.
Aydınlatma İddiasını Somutlaştırmak
Aydınlatma metninin varlığı tek başına yeterli değildir; içeriğinin anlaşılır olması, hangi verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebebe dayanılarak işlendiğini ve kime aktarıldığını göstermesi beklenir. Şikâyet dilekçesinde soyut ifadeler yerine ekran görüntüsü, tarih, sayfa adresi ve metnin tam hâli sunulmalı; açık rıza ile diğer işleme şartlarının birbirine karıştırıldığı noktalar ayrıca işaretlenmelidir. Aydınlatma ile açık rızanın aynı kutucukta toplanması, uygulamada en çok tartışılan başlıklardandır.
Hangi Talep Hangi Kapıya Gider?
- Verinin silinmesi, yok edilmesi veya düzeltilmesi talebi: önce veri sorumlusuna, sonra Kurula.
- Arama sonuçlarından çıkarılma talebi: ilgili şartlar varsa arama motoruna, ardından Kurula.
- İnternette yayımlanan içeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi: 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hâkimliğine.
- Suç oluşturduğu düşünülen veri ihlali: Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu.
- Kurulun nihai kararına karşı: idari yargıda iptal davası.
Şikâyet Dosyasını Kurmadan Önce
Dilekçeye eklenecek belgelerin kronolojik sırayla numaralandırılması, Kurul incelemesinde iddianın izlenebilirliğini artırır. Başvurunun veri sorumlusuna hangi kanaldan iletildiği, tebliğ ya da teslim kaydı, verilen cevabın tarihi ve içeriği tek tabloda tutulmalıdır. Süre hesabında son güne yığılmamak, elektronik başvurularda ise gönderi kaydının saklanması pratik bir güvence sağlar.
Son Söz
Burada aktarılanlar genel çerçeveyi anlatır; veri sorumlusunun niteliği, işleme faaliyetinin kapsamı ve olayın teknik ayrıntıları sonucu değiştirebilir. Somut bir şikâyet öncesinde dosyanın hukuken değerlendirilmesinde yarar vardır.