Unutulma hakkı, kişinin geçmişine ilişkin, güncelliğini yitirmiş ve artık aleyhine sonuç doğuran içeriklerin arama sonuçlarından ya da yayın kaynağından kaldırılmasını isteyebilmesidir. Uygulamada bu talep 6698 sayılı KVKK kapsamındaki ilgili kişi hakları ile 5651 sayılı Kanun'un içeriğe erişimin engellenmesine ilişkin mekanizması arasında gidip gelir. Aşağıda, talebin hangi mecrada ve hangi sırayla kurulacağı somutlaştırılmıştır.
Önce hedef seçilir: kaynak site mi, arama dizini mi?
Aynı olayda iki ayrı hedef vardır. Birincisi içeriği yayımlayan site, ikincisi o içeriği ad-soyad sorgusunda listeleyen arama motoru. Kaynağa yönelik talep içeriğin tamamen kalkmasını, dizine yönelik talep ise yalnızca isimle yapılan aramada bağlantının görünmemesini sağlar. Haber niteliği devam eden bir içerikte kaynağın kaldırılması zorken, aynı içeriğin isim sorgusundan çıkarılması kabul görebilir. Bu ayrım baştan yapılmazsa talep bütün olarak reddedilebilir.
Başvuru dosyasında bulunması gerekenler
- İçeriğin tam bağlantı adresi ve erişim tarihini gösteren, zaman damgalı ekran görüntüleri
- İçeriğin yayımlandığı tarih ile olayın gerçekleştiği tarih arasındaki farkı gösteren bilgi
- Kişinin kamusal rol taşımadığını ya da olayla bağının sona erdiğini ortaya koyan belgeler
- Varsa beraat, kovuşturmaya yer olmadığı veya lehe sonuçlanmış süreç belgeleri
- İçeriğin güncel yaşam üzerinde doğurduğu somut olumsuz etkiye ilişkin açıklama
Veri sorumlusundan Kurula giden sıra
KVKK sistemi, doğrudan Kurula gidilmesine değil, önce veri sorumlusuna başvurulmasına dayanır. Veri sorumlusu belirli bir süre içinde cevap vermek zorundadır; cevap verilmemesi veya talebin reddi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet için hem cevabın öğrenilmesinden itibaren işleyen bir süre hem de başvuru tarihinden itibaren işleyen üst bir süre bulunur. Başvurunun yapıldığı tarihin kanıtlanabilir olması bu yüzden kritiktir: elektronik ortamda gönderim kaydı veya noter ihtarı, sonradan tartışmayı bitirir.
Kurula şikâyet ile dava arasındaki tercih
Şikâyet yolu ücretsizdir ve idari yaptırım gücü taşır; ancak tazminat hükmü kurulmaz. Maddi ve manevi zarar talebi varsa adli yargıda dava açmak gerekir. İçeriğin hızla kaldırılması öncelikliyse 5651 üzerinden erişimin engellenmesi talebi daha kısa sürede sonuç verebilir. Yayıncıyla doğrudan yürütülen bir yazışmayla içeriğin gönüllü kaldırılması, uzun bir sürecin en ekonomik çözümü olabilir; buna karşılık uzlaşma görüşmeleri uzarken şikâyet süreleri işlemeye devam eder. Bu nedenle görüşme, süreleri durdurmayan bir paralel hat olarak yürütülmeli, kritik son gün takvimde ayrıca işaretlenmelidir.
Ret hâlinde ikinci hamle
Talep reddedilirse aynı gerekçeyle ikinci kez başvurmak sonuç vermez. Ret gerekçesi kamu yararı veya ifade özgürlüğüne dayanıyorsa, karşı argüman içeriğin güncelliğini yitirdiği ve kişinin kamusal figür olmadığı ekseninde yeniden kurulmalıdır. Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu ayrıca değerlendirilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her içeriğin niteliği ve kişinin konumu sonucu değiştirebileceğinden, başvuru öncesinde dosyanın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi yerinde olur.