Unutulma hakkı, geçmişte hukuka uygun yayılmış bir bilginin zamanla güncelliğini yitirmesi hâlinde erişilebilirliğinin sınırlanmasını konu alır. 6698 sayılı KVKK kapsamındaki silme, yok etme ve anonim hale getirme talepleri ile 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerikten çıkarma yolu birbirinin yerine geçmez. Bu rehber iki yolun usulünü ve takvimini ayırt etmeye odaklanır.
Talebin Muhatabını Doğru Belirlemek
Aynı bilgi üç ayrı yerde bulunabilir: bilgiyi ilk yayımlayan site, bilgiyi arama sonuçlarında listeleyen arama motoru ve bilgiyi kendi veri tabanında tutan kuruluş. Muhatap değiştikçe talebin hukuki dayanağı ve kapsamı da değişir. Kaynak siteye yapılan başvuru içeriğin kendisine yönelir; arama motoruna yapılan başvuru ise ad-soyad sorgusunda listelenmenin sınırlanmasını ister. Yalnızca birine başvurmak, sonucun eksik kalmasına yol açar.
Veri Sorumlusuna Başvuru Aşaması Atlanamaz
KVKK, ilgili kişinin önce veri sorumlusuna başvurmasını, Kurula şikâyetin ise bu başvuruya verilen cevaba veya cevap verilmemesine bağlı olarak yapılmasını öngörür. Bu nedenle başvurunun tarihi, gönderim biçimi ve içeriği kayıt altında olmalıdır. Başvuruda hangi verinin, hangi bağlantıda ve hangi gerekçeyle silinmesinin istendiği tek tek gösterilmelidir; genel bir "hakkımdaki bilgilerin kaldırılması" talebi değerlendirilemez.
Değerlendirmede Ağırlığı Belirleyen Ölçütler
- Bilginin yayımlandığı tarih ile bugün arasındaki süre
- İlgili kişinin kamusal bir görev veya rol taşıyıp taşımadığı
- Bilginin doğruluğunu yitirmiş veya bağlamından kopmuş olması
- Verinin özel nitelikli olup olmadığı
- Bilginin güncel bir kamu yararı taşıyıp taşımadığı
Silme, Yok Etme ve Anonimleştirme Arasındaki Fark
Talebin nasıl yazıldığı sonucu değiştirir. Silme, verinin ilgili kişi için erişilemez hale getirilmesini; yok etme, verinin hiçbir şekilde geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılmasını; anonim hale getirme ise verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma dönüştürülmesini ifade eder. Arşiv yükümlülüğü bulunan bir kuruluştan yok etme istenmesi, talebin baştan reddine yol açabilir; bu tabloda anonimleştirme veya arama sonuçlarından çıkarma daha uygulanabilir bir istemdir.
Süre Kaybının Sessiz Kaynağı: Cevapsız Kalan Başvuru
Veri sorumlusunun cevap vermemesi süreci durdurmaz; aksine şikâyet aşamasına geçiş için öngörülen takvimi başlatır. Beklemek yerine, cevap süresinin sonu takvime işlenmeli ve süre dolduğunda şikâyet dosyası hazır olmalıdır. Bu arada içeriğin erişilebilirliği periyodik olarak yeniden belgelenmelidir; sonradan yapılan tespit, ihlalin sürdüğünü göstermek bakımından değerlidir.
Uzlaşma Yolu ve Dava Kararı
Kaynak siteyle kurulan doğrudan iletişim çoğu zaman en hızlı yoldur ve kısmi çözümler üretir: içeriğin arama motorlarınca dizinlenmesinin engellenmesi ya da adın kısaltılması gibi. Bu tür bir çözüm kabul edilecekse, hangi bağlantıların kapsandığı yazılı olmalı ve içeriğin yeniden yayımlanması hâlinde uygulanacak sonuç belirtilmelidir. Uzlaşma sağlanamıyorsa idari şikâyet ile yargı yolu arasındaki tercih, talebin niteliğine ve aciliyetine göre yapılır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Verinin türü, yayının yaşı ve muhatabın yurt içinde olup olmaması sonucu doğrudan etkileyebileceğinden, başvuru metnini hazırlamadan önce bir hukukçuyla çalışmanız faydalı olacaktır.