Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde ele geçirilmesi veya paylaşılması hâlinde ilgili kişinin elindeki en kırılgan kaynak süredir. KVKK (6698), Kurula şikâyet için doğrudan bir kapı açmaz; önce veri sorumlusuna başvurulmasını arar. Bu sıralamanın atlanması, esasen haklı bir ihlal iddiasının usulden geri çevrilmesine yol açar.
Süre Saatinin Başladığı An
İhlalin öğrenildiği tarih, dosyanın çıpasıdır. Bu tarihi belgeleyen unsurlar bir arada tutulmalıdır: veri sorumlusundan gelen ihlal bildirimi e-postası, Kurulun kamuoyu duyurusu, sızdırılan verinin görüldüğü ekran kaydı veya üçüncü kişiden gelen uyarı. Öğrenme anı ispatlanabilir değilse, sürenin geçmediği yönündeki savunma zayıflar.
Önce Veri Sorumlusu, Sonra Kurul
Başvuru, yazılı olarak veya Kurulun belirlediği yöntemlerle veri sorumlusuna yapılır. Veri sorumlusunun cevap vermesi gereken süre kanunda düzenlenmiştir; cevap verilmemesi, yetersiz cevap verilmesi veya talebin reddi hâlinde Kurula şikâyet yolu açılır. Kurula şikâyet için de kanunda hem cevaba bağlı hem de başvuru tarihine bağlı iki ayrı süre öngörülmüştür; ikisinden hangisi önce doluyorsa dosyayı o kapatır. Uygulamada en sık yapılan hata, veri sorumlusundan cevap beklerken başvuru tarihine bağlı azami sürenin sessizce dolmasıdır.
Şikâyet Dilekçesinde Aranan Asgari İçerik
- İlgili kişinin kimlik ve iletişim bilgileri
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi ve kanıtı
- Alınan cevap veya cevapsız kalındığına dair beyan
- İhlale konu veri kategorisi ve ihlalin somut anlatımı
- Talep: silme, yok etme, aktarılan üçüncü kişilere bildirim, işlemenin sınırlandırılması
Kurul mu, Savcılık mı, Sulh Ceza Hâkimliği mi?
Aynı olay birden fazla yolu aynı anda açabilir ve bu üç yol birbirinin yerine geçmez. Verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi TCK kapsamında suç oluşturuyorsa Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet gerekir. İçeriğin bir internet sitesinde yayımlanması söz konusuysa 5651 sayılı Kanun çerçevesindeki içerikten çıkarma ve erişim engeli talebi ayrı bir usule tabidir. Kurula yapılan şikâyet ise idari yaptırım ve veri sorumlusuna talimat boyutunu ilgilendirir. Tek bir dilekçeyi tek mercie gönderip diğer yolların kendiliğinden işleyeceğini varsaymak, en yaygın hak kaybı sebebidir.
Süre Kaçırıldığında Elde Kalanlar
Kurula şikâyet süresi dolmuşsa, aynı ihlal için ihbar yolu ve genel hükümlere dayalı tazminat talebi gündeme gelebilir; ancak bunlar farklı ispat yükü taşır. Bu nedenle süre riski görüldüğü anda, cevap beklenmeksizin şikâyetin hazırlanmaya başlanması pratik bir korumadır.
Yukarıdaki çerçeve bilgilendirme amaçlıdır; veri kategorisi, ihlalin kapsamı ve veri sorumlusunun statüsü izlenecek yolu değiştirebilir. Somut olayınızda adım atmadan önce hukuki görüş almanız önerilir.