Kişisel verilerin işlenmesinde açık rızanın hatalı alınması, çoğu zaman teknik bir eksiklik olarak görülür; oysa idari yaptırım sürecinde bu eksiklik doğrudan ceza sebebine dönüşür. Yaptırım kararı geldiğinde ise asıl soru şudur: itiraz nereye ve hangi süre içinde yapılacak? Bu rehber, açık rıza ekseninde savunma ve itiraz takvimini ele alıyor.
Açık Rızanın Geçerliliği Nerede Kırılıyor
6698 sayılı Kanun kapsamında açık rızanın belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle açıklanmış olması aranır. Uygulamada en sık rastlanan sorunlar şunlardır:
- Rızanın hizmet alma şartına bağlanması ve böylece iradenin özgürlüğünün tartışmalı hale gelmesi
- Aydınlatma metni ile rıza metninin tek bir onay kutusunda birleştirilmesi
- Rızanın kapsamının belirsiz, genel ifadelerle yazılması
- Rızanın geri alınmasına ilişkin mekanizmanın hiç kurulmamış olması
- Rıza kayıtlarının tarih ve versiyon bilgisiyle saklanmaması
İnceleme Aşamasındaki Savunma
Yaptırım kararından önce genellikle bilgi ve belge talebi gelir. Bu aşamada verilen cevabın kapsamı, sonraki savunmanın sınırlarını da belirler. Veri envanteri, işleme amaçları, saklama süreleri, aktarım yapılan taraflar ve teknik tedbirler bir arada sunulmalıdır. Eksik veya geç cevap, ayrı bir yükümlülük ihlali olarak değerlendirilebileceğinden, süre uzatımı talebinin yazılı yapılması önerilir.
İtiraz Mercii Konusundaki Kritik Ayrım
İdari para cezalarına karşı başvurulacak yargı yolu, bu alanda geçmişte sulh ceza hakimliği uygulamasına dayanmaktayken sonraki mevzuat değişikliğiyle idari yargı yolu öngörülmüştür. Bu değişiklik, uygulamada en çok hak kaybı yaratan noktalardan biridir: eski bilgiye göre hazırlanan bir başvuru, süre işlerken yanlış kapıya gitmiş olur. Bu nedenle karar elinize ulaştığında, kararın metnindeki başvuru yolu bilgisi ile yürürlükteki güncel düzenlemenin birlikte kontrol edilmesi gerekir. Süre, kararın tebliğinden itibaren işlemeye başlar; tebliğ evrakının saklanması bu yüzden kritiktir.
İtiraz Dilekçesinde İzlenecek Sıra
- Kararın tebliğ tarihi ve karar numarası tereddütsüz gösterilir.
- Usule ilişkin itirazlar ile esasa ilişkin itirazlar ayrı başlıklarda sunulur.
- İhlal iddiasının hangi işleme ve hangi veri kategorisine dayandığı tartışılır.
- Alınan teknik ve idari tedbirler tarihleriyle birlikte belgelenir.
- Ceza miktarının belirlenmesindeki ölçütler ayrıca değerlendirilir.
İhlal Bildirimi ve Diğer Yükümlülüklerle İlişki
Veri ihlali bildirimi, açık rıza tartışmasından ayrı bir yükümlülüktür ve kendi takvimi vardır. Ayrıca internet ortamındaki yayınlara ilişkin 5651 sayılı Kanun kapsamındaki içerik kaldırma süreçleri, veri koruma başvurularının yerine geçmez. Bu süreçlerin tek dosyada birleştirilmesi, hem savunmanın odağını dağıtır hem de sürelerin karışmasına yol açar.
Yukarıdaki değerlendirme genel bilgilendirme niteliğindedir; kurumun veri işleme yapısı, kararın gerekçesi ve yürürlükteki düzenlemenin güncel hali izlenecek yolu değiştirir. Yaptırım kararıyla karşılaştığınızda başvuru yolunu ve süreyi bir hukukçuyla teyit etmeniz güvenli olacaktır.