Kişisel verilerin izinsiz yayılması veya bir ihlal bildirimiyle öğrenilmesi hâlinde ilgili kişinin elinde birden çok araç vardır; ancak bunların kullanım sırası kanunla belirlenmiştir. 6698 sayılı KVKK, silme ve yok etme talebi için önce veri sorumlusuna başvuru şartı öngörür. Bu basamak atlandığında Kurul'a yapılan şikâyet usulden reddedilir. Aşağıda, talebin doğru sırayla ve doğru merci önünde nasıl kurulacağı ele alınmaktadır.
Veri Sorumlusunu Doğru Belirlemek
Başvurunun muhatabı, veriyi işleme amaç ve vasıtalarını belirleyen veri sorumlusudur; veri işleyen sıfatıyla hizmet veren tedarikçiye yapılan başvuru sonuç doğurmayabilir. Aydınlatma metinleri, gizlilik politikaları ve varsa sicil kayıtları bu tespitte yol göstericidir. Muhatabın yanlış seçilmesi, sürenin boşa işlemesine yol açar. Başvurunun yazılı veya Kurul'un belirlediği yöntemlerle yapılması ve kimlik doğrulamasının sağlanması gerekir.
Talebin İçeriği: Silme, Yok Etme ve Anonim Hâle Getirme
Üç kavram birbirinin yerine kullanılamaz ve talep metninde açıkça belirtilmelidir:
- Silme, verinin ilgili kullanıcılar için hiçbir şekilde erişilemez ve tekrar kullanılamaz hâle getirilmesidir.
- Yok etme, verinin hiç kimse tarafından hiçbir şekilde erişilemez hâle getirilmesidir.
- Anonim hâle getirme, verinin kimliği belirli bir kişiyle ilişkilendirilemeyecek duruma sokulmasıdır.
- İşlemenin hukuka aykırılığı yanında, işlemeyi gerektiren sebeplerin ortadan kalkması da talebin dayanağı olabilir.
Kurul Şikâyeti ve Diğer Yolların Ayrımı
Veri sorumlusu talebi reddeder, yetersiz cevap verir veya süresinde cevap vermezse Kurul'a şikâyet yolu açılır. Kurul'un incelemesi idari niteliktedir; tazminat hükmü kurmaz. Maddi ve manevi zararın giderimi için genel mahkemelerde ayrıca dava açılması gerekir. İçerik internette yayımlanmışsa, erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması talebi 5651 sayılı Kanun kapsamında sulh ceza hakimliğine yapılır. Arama sonuçlarından çıkarılma talebi ise ayrı bir değerlendirme konusudur. Bu üç yolun aynı dilekçede birleştirilmesi, hiçbirinden sonuç alınamamasına yol açabilir.
Başvuruyu Hazırlarken
- İhlalin öğrenildiği tarih ve öğrenme biçimi kayda geçirilir.
- Verinin nerede, hangi biçimde yayıldığı bağlantı ve ekran görüntüleriyle belgelenir.
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun gönderim ve tebliğ kaydı saklanır.
- Verilen cevabın tarihi ve içeriği, şikâyet süresinin başlangıcı olarak not edilir.
- Zarar doğduysa, zararla ihlal arasındaki bağlantıyı gösteren belgeler ayrı bir klasörde toplanır.
Değerlendirme
Veri ihlallerinde etkili sonuç, tek bir güçlü dilekçeden değil, doğru sıralanmış birkaç başvurudan doğar: önce veri sorumlusu, gerekiyorsa Kurul, yayılma varsa hakimlik ve zarar varsa mahkeme. Sıralamanın bozulması, en haklı talebi bile usulden kapatabilir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; verinin türü ve ihlalin kapsamı farklı bir yol izlenmesini gerektirebileceğinden, başvuru metni hazırlanmadan önce hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.