Kişisel verisi açık rıza olmadan işlenen kişi, çoğu zaman tek bir dilekçeyle her sonucu elde etmeye çalışır. Oysa 6698 sayılı KVKK, yaptırım, veri işlemenin durdurulması ve tazminat taleplerini birbirinden ayrı yollara bağlamıştır. Merci ayrımının yapılmaması, ilgili kişinin hem zaman kaybetmesine hem de bazı taleplerinin hiç incelenmemesine yol açar.
Zorunlu İlk Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
Kurula doğrudan yapılan şikâyet, veri sorumlusuna önceden başvurulmamışsa kural olarak incelenmez. Bu nedenle ilk dilekçe veri sorumlusuna yöneltilir; yazılı olarak ya da KVKK'nın öngördüğü elektronik yöntemlerle iletilmesi ve tarihinin ispatlanabilir olması gerekir. Başvuruda hangi verinin, hangi işleme faaliyeti bakımından ve neden hukuka aykırı sayıldığı somut olarak yazılmalıdır. Genel ifadelerle kurulmuş bir başvuru, veri sorumlusunun cevabını da genelleştirir ve sonraki aşamayı zayıflatır.
Cevap Verilmez veya Yetersiz Kalırsa
Veri sorumlusunun cevabı reddedici olursa, yetersiz bulunursa ya da yasal süre içinde hiç cevap verilmezse Kurula şikâyet yolu açılır. Şikâyet için de süre öngörülmüştür ve bu süre veri sorumlusunun cevabının öğrenilmesinden itibaren işler. Uygulamada en sık görülen hata, cevabın beklenmesi sırasında sürenin takip edilmemesidir. Başvuru ve cevap tarihleri tek bir tabloda tutulduğunda bu risk kendiliğinden azalır.
Kurul Kararına Karşı Yargı Yolu
Kurul kararı bir idari işlemdir; bu karara karşı iptal davası idari yargıda açılır. Buna karşılık açık rıza dışı veri işlemeden doğan maddi ve manevi tazminat talebi genel hükümlere tabidir ve adli yargıda görülür. İki yolun karıştırılması, dosyanın görev yönünden reddiyle sonuçlanır. Kurulun idari para cezası vermiş olması, ilgili kişinin tazminat talebini kendiliğinden karşılamaz; bunlar birbirinden bağımsız sonuçlardır.
Kesişen Alan: Yayın ve İçerik Boyutu
Kişisel veri aynı zamanda bir internet içeriğinde yer alıyorsa, 5651 sayılı Kanun kapsamındaki erişim engeli yolu ayrıca değerlendirilebilir. KVKK süreci veri işleme faaliyetinin hukuka uygunluğunu tartışırken, içerik yolu doğrudan yayının kaldırılmasını hedefler. Bu iki yolun aynı anda işletilmesi mümkündür ve birbirinin alternatifi değildir.
Şikâyet Dosyasında Bulunması Gerekenler
- Veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihli örneği ve gönderim kaydı
- Alınan cevap veya cevap verilmediğine ilişkin açıklama
- Rızanın alındığı iddia edilen metin ve rızanın hangi amaçla sınırlı olduğu
- Verinin nerede, ne şekilde ve kimlere aktarıldığına dair somut bulgular
- Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilip getirilmediğine ilişkin ekran kayıtları
Açık Rızanın Geçerliliği Tartışması
Rızanın varlığı iddiası tek başına yeterli değildir; rızanın özgür iradeyle, belirli bir konuya ilişkin ve bilgilendirmeye dayalı olarak verilmiş olması aranır. Hizmetin alınmasının rıza şartına bağlandığı durumlarda bu unsurların tartışılması gündeme gelir. Şikâyet dilekçesinde bu noktanın açıkça ileri sürülmesi, incelemenin kapsamını doğrudan etkiler.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İşlenen verinin niteliği ve veri sorumlusunun sıfatı izlenecek yolu değiştirebileceğinden, başvuru metinlerinin somut olaya göre hazırlanması için hukuki destek almanız uygun olur.