Kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde işlendiğini veya bir ihlal sonucu üçüncü kişilerin eline geçtiğini öğrenen kişinin karşısında tek bir kapı yoktur. 6698 sayılı Kanun bir başvuru zinciri kurar ve bu zincirin halkaları atlandığında talep esastan incelenmeden geri döner. Aşağıda süre ve merci ilişkisi, ihlal bildirimi ekseninde ele alınmaktadır.
Zincirin İlk Halkası: Veri Sorumlusuna Başvuru
Kanun, ilgili kişinin taleplerini önce veri sorumlusuna yöneltmesini öngörür. Bu başvuru yazılı olarak veya Kurul'un belirlediği diğer yöntemlerle yapılır ve veri sorumlusunun talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırması beklenir. Doğrudan Kurul'a yapılan şikâyet, bu ilk halka tamamlanmadığı için incelenmeksizin iade edilir. Uygulamadaki en yaygın hata, çağrı merkezine yapılan sözlü bildirimin başvuru sayılacağının düşünülmesidir; başvurunun tarihini ve içeriğini kanıtlayan bir kayıt yoksa süre hesabı da kurulamaz.
İkinci Halka: Kurul'a Şikâyet ve Süre Hesabı
Veri sorumlusunun cevabı yetersizse ya da hiç cevap verilmemişse şikâyet yoluna gidilir. Burada iki süre birlikte işler: cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün. Bu iki süreden hangisinin önce dolduğu her dosyada ayrı hesaplanmalıdır; cevabın geç tebliğ edildiği hâllerde altmış günlük dış sınır sessizce tükenebilir. Başvurunun tebliğ tarihini gösteren belge bu nedenle dosyanın en kritik evrakıdır.
Kurul Kararına Karşı Hangi Yargı Kolu?
Kurul kararları idari nitelik taşır; bu kararlara karşı açılacak iptal davası idari yargıda, İYUK kurallarına göre görülür. Kurul kararını adli yargıda tartışmaya çalışmak yargı yolu bakımından ret sonucunu doğurur. Buna karşılık ihlal nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini adli yargının işidir; Kurul'un tazminata hükmetme yetkisi bulunmaz. Aynı olayın ceza boyutu ise TCK'nın kişisel verilere ilişkin hükümleri çerçevesinde savcılığa taşınır.
Üç Yolun Birbirini Beklemesi Gerekmez
Kurul'a şikâyet, tazminat davası ve suç duyurusu birbirinin ön şartı değildir. Ancak Kurul incelemesi sonucunda ortaya çıkan tespitler, tazminat davasında ispat yükünü hafifletebileceğinden sıralama stratejik olarak kurulur. Tazminat davasında zamanaşımının ayrı işlediği unutulmamalıdır.
Süre Takibi İçin Asgari Kayıt Seti
- Veri sorumlusuna başvurunun gönderim ve tebliğ tarihini gösteren belge
- Alınan cevabın tam metni ve tebliğ tarihi
- İhlalin öğrenilme anına ilişkin bildirim, ekran kaydı veya yazışma
- Zararın doğduğunu gösteren mali ve idari kayıtlar
Buradaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir. İhlalin kapsamı, veri sorumlusunun statüsü ve elde edilen belgeler süre ile merci seçimini değiştirebilir; başvuru yapmadan önce dosyanızı bir hukukçuyla gözden geçirmeniz faydalı olacaktır.