Boşanma dosyalarında en sık karşılaşılan sorun, delilin bulunmaması değil; ileri sürülen sebep ile sunulan delilin birbirini karşılamamasıdır. TMK ve HMK çerçevesinde, 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemelerinde görülen bu davalarda ispat planı, dayanılan sebebe göre baştan kurulmalıdır.
Sebep seçimi delil planını belirler
Evlilik birliğinin temelinden sarsılması iddiasına dayanan bir dosyada anlatılması gereken şey, ortak hayatın çekilmez hâle geldiğidir; burada olayların bütünü ve süreklilik önem taşır. Buna karşılık özel bir sebebe dayanıldığında, tek bir olayın tarihi ve niteliği ispatlanmak zorundadır. İki yaklaşımın delil listesi aynı olamaz: birinde tanık anlatımının bütünlüğü, diğerinde belgenin tarihi belirleyicidir.
Özel sebeplerde sürenin işleyişi
Bazı boşanma sebeplerinde dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren işleyen ve her hâlde olayın üzerinden geçen süreyle sınırlanan bir takvime bağlıdır. Ayrıca affeden tarafın dava hakkını yitirmesi söz konusudur. Bu nedenle olaydan sonra süren ortak yaşam, birlikte yapılan tatil veya barışma mesajları, karşı tarafça affın delili olarak ileri sürülebilir. Kronolojiyi tarih sırasına göre yazmak, bu itirazlara önceden hazırlanmayı sağlar.
Delilin hukuka uygun elde edilmesi
Eşin telefonuna izinsiz erişilerek alınan kayıtlar, ortak yaşam alanı dışında yapılan gizli görüntülemeler ve üçüncü kişilerin yazışmaları, ispat değeri bakımından ciddi tartışma doğurur; bazı hâllerde ayrı bir hukuki sorumluluğa da yol açabilir. Delil toplamadan önce elde etme yönteminin değerlendirilmesi, dosyanın en kritik adımıdır.
Tanık, kayıt ve mesajın gücü
- Tanığın anlattığı olayı bizzat görüp görmediği; duyuma dayalı anlatımın sınırlı değeri.
- Mesajlaşmaların kesintisiz ve bağlamı gösterecek biçimde sunulması.
- Ekonomik taleplerde gelir, harcama ve malvarlığı kayıtlarının ayrı bir dosyada toplanması.
- Çocuğa ilişkin taleplerde okul, sağlık ve günlük bakım kayıtları.
Yetki ve usul ayrıntısı
Yetkili mahkemenin yanlış seçilmesi, esasa girilmeden zaman kaybına yol açar. Ayrıca mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talepler boşanma davasının kendi akışından farklı bir seyir izler; bu talebin ne zaman ileri sürüleceği ayrıca planlanmalıdır.
Aile hukuku uyuşmazlıklarında her dosyanın kendine özgü bir hikâyesi vardır ve burada anlatılan çerçeve yalnızca genel bir yol göstericidir. Özellikle çocuk ve malvarlığı boyutunun bulunduğu dosyalarda, dava açılmadan önce bir hukukçuyla strateji belirlemek yerinde olacaktır.