Boşanma dosyalarında sonuç, iddianın haklılığı kadar hangi delilin hangi aşamada sunulduğuna bağlıdır. TMK'daki boşanma sebepleri farklı ispat ölçüleri gerektirir; HMK ise delillerin ne zaman ve nasıl bildirileceğini sıkı kurallara bağlar. 4787 sayılı Kanun kapsamındaki aile mahkemesi yapısı içinde bu iki çerçeve birlikte işler. Bu rehber, süre ile ispatın kesiştiği noktaları ele alır.
Sebebe Göre Değişen Süreler
Genel boşanma sebebine dayanan dava bakımından ayrı bir hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Buna karşılık zina, hayata kast, pek kötü davranış ve haysiyetsiz yaşam sürme gibi özel sebeplerde, sebebin öğrenilmesinden itibaren işleyen altı aylık ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren beş yıllık süreler söz konusudur. Ayrıca affetmiş olan tarafın dava hakkı bulunmaz. Bu nedenle dilekçeye hangi sebebin yazılacağı, ispat kadar süre bakımından da belirleyicidir.
Delil Bildirme Zamanı Kaçırılırsa
Deliller, usul kanununun öngördüğü aşamada bildirilmelidir. Sonradan sunulmak istenen delil, kural olarak sınırlı koşullarda kabul edilir. Uygulamada en sık yaşanan kayıp, dilekçede "her türlü yasal delil" ifadesiyle yetinilmesi ve tanıkların, banka kayıtlarının ya da mesaj içeriklerinin ayrıca gösterilmemesidir.
- Tanıkların kimliği ve her tanığın hangi vakıayı bildiği ayrı ayrı yazılmalı
- Ekonomik taleplerin dayanağı olan gelir, tapu ve araç kayıtları listelenmeli
- Mesaj ve görüşme kayıtlarının hangi tarih aralığına ait olduğu belirtilmeli
- Çocukla ilgili taleplerde okul, sağlık ve sosyal çevre bilgileri hazırlanmalı
- Hukuka aykırı yolla elde edilmiş kayıtların dosyaya sunulmasından kaçınılmalı
Delilin Elde Edilme Biçimi Sonucu Değiştirir
Eşin izinsiz dinlenmesi, cihazına yetkisiz erişim veya özel yazışmaların hukuka aykırı yolla elde edilmesi hem ispat değerini ortadan kaldırabilir hem ayrı bir hukuki sorumluluk doğurabilir. Buna karşılık tarafın kendisinin dahil olduğu bir yazışmanın sunulması farklı değerlendirilir. Bu ayrım dosyaya belge eklenmeden önce yapılmalıdır.
Boşanmadan Doğan Talepler İçin Ayrı Takvim
Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra ileri sürülecek bazı talepler için mevzuatta bir yıllık süre öngörülmüştür. Mal rejiminin tasfiyesi ve tazminat istemleri bu nedenle kararın kesinleşme tarihine bağlanarak takvime yazılmalıdır. Boşanma dosyası kapandıktan sonra bu sürenin gözden kaçması, hak kaybının en sık görülen biçimidir.
Anlaşmalı Yol ile Çekişmeli Dava Arasındaki Karar
Anlaşmalı boşanma, protokolün eksiksiz kurulması hâlinde en hızlı yoldur; ancak protokolde belirsiz bırakılan her başlık ileride yeni bir dava üretir. Nafakanın artış ölçütü, mal rejimi tasfiyesinin kapsamı, kişisel ilişkinin ayrıntısı ve borçların paylaşımı açık yazılmalıdır. Delil durumu güçlü olan tarafın aceleyle anlaşmaya yönelmesi hak kaybına, delil durumu zayıf olan tarafın uzun bir çekişmeli süreci tercih etmesi ise gereksiz maliyete yol açabilir. Bu karar, delil envanteri çıkarıldıktan sonra verilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Evlilik süresi, çocukların durumu ve malvarlığı yapısı hem stratejiyi hem süreleri değiştirebileceğinden, dilekçe hazırlanmadan önce aile hukuku alanında çalışan bir hukukçuyla görüşmeniz yararlı olur.